Serbiya-Azərbaycan Strateji Əməkdaşlıq Şurası: İki ölkə arasında gələcəyə yönəlmiş konkret və açıq-aydın fəaliyyət planları  

Beynəlxalq diplomatik münasibətlərin yüksək zirvəsi sayılan strateji tərəfdaşlıq, sadəcə niyyət protokolları ilə deyil, həm də icra mexanizmlərinin effektivliyi ilə ölçülür. 15 fevral 2026-cı il tarixində Belqradda Azərbaycan və Serbiya arasında keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər bu münasibətlərin institusional müstəviyə keçdiyini rəsmiləşdirdi. Bu yeni mərhələnin ən mühüm hərəkətverici qüvvəsi isə Serbiya-Azərbaycan Strateji Əməkdaşlıq Şurasıdır. Bu şura iki ölkə arasındakı əlaqələri açıq-aydın planlar və konkret nəticələr üzərində quran bir idarəetmə orqanı kimi çıxış edir.

Serbiya-Azərbaycan Strateji Əməkdaşlıq Şurası adi bir diplomatik komissiya deyil; bu, dövlət başçılarının birbaşa himayəsi altında fəaliyyət göstərən, qərarların operativ qəbulu və icrasını təmin edən bir mexanizmdir. Prezident İlham Əliyevin səfəri zamanı Şuranın ilk iclasının keçirilməsi göstərdi ki, hər iki ölkə münasibətləri şaxələndirmək və onları uzunmüddətli perspektivdə sabit saxlamaq niyyətindədir. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, iki ölkə arasında artıq 57 sənəd imzalanıb. Lakin Strateji Şuranın rolu bu sənədlərin kağız üzərindən real həyata keçməsini təmin etməkdir. Şura çərçivəsində yaradılan işçi qrupları energetika, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı və yüksək texnologiyalar kimi sahələrdə konkret yol xəritələri üzərində işləyirlər. Bu, diplomatik təmasların "mütəşəkkil və sistemli" xarakter alması deməkdir.

Strateji Əməkdaşlıq Şurasının gündəmində duran ən mühüm məsələlərdən biri enerji təhlükəsizliyidir. Azərbaycanın Avropanın enerji xəritəsindəki rolu artdıqca, Serbiya bu zəncirin mühüm halqasına çevrilir. Şuranın müzakirə etdiyi layihələr sırasına Serbiyada inşa ediləcək 500 meqavatlıq yeni qaz elektrik stansiyası daxildir. Bu layihə sadəcə bir tikinti obyekti deyil, Azərbaycanın investisiya imkanları ilə Serbiyanın sənaye ehtiyaclarının strateji vəhdətidir. Bundan əlavə, Azərbaycanın 2032-ci ilə qədər hədəflədiyi 8 giqavatlıq bərpaolunan enerji potensialının bir hissəsinin Serbiya bazarına və bu ölkə vasitəsilə mərkəzi Avropaya çıxarılması Şuranın uzunmüddətli fəaliyyət planının əsasını təşkil edir. Strateji Şura bu layihələrin hüquqi bazasını hazırlayır, vergi və gömrük tənzimləmələrini asanlaşdırır ki, bu da layihələrin icra sürətini artırır.

Azərbaycan və Serbiya arasındakı əməkdaşlıq həm də qlobal logistik marşrutların kəsişmə nöqtəsidir. Azərbaycanın təşəbbüskarı olduğu Orta Dəhliz layihəsi Serbiyanın nəqliyyat infrastrukturuna inteqrasiya olunur. Şura çərçivəsində aparılan müzakirələr Belqradı Balkanlarda mühüm bir logistik mərkəz kimi görməyə imkan verir. Bakı və Belqrad arasında birbaşa hava əlaqələrinin qurulması, habelə dəmir yolu nəqliyyatı sahəsindəki əməkdaşlıq Şuranın fiziki bağlantı hədəflərinin tərkib hissəsidir. Bu bağlantı təkcə yüklərin daşınması deyil, həm də biznes nümayəndələrinin daha sıx təması, turizm axınının artması deməkdir. Şuranın hazırladığı planlara əsasən, yaxın illərdə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin bir neçə dəfə artırılması hədəflənir.

Strateji Əməkdaşlıq Şurasının fəaliyyət sahəsi yalnız mülki sektorla məhdudlaşmır. Hər iki ölkə güclü müdafiə sənayesinə malikdir və bu sahədə təcrübə mübadiləsi strateji maraqlar sırasındadır. Prezident Vuçiçin rəhbərliyi ilə Serbiyanın hərbi sənaye kompleksi son illərdə ciddi tərəqqi edib. Azərbaycan isə öz növbəsində bu sahədə geniş tərəfdaşlıq imkanlarına malikdir. Şura çərçivəsində müdafiə sənayesi sahəsində birgə istehsalın təşkili, texnoloji transfer və qarşılıqlı təchizat məsələləri nəzərdən keçirilir. Bu, hər iki dövlətin suverenliyini və təhlükəsizliyini daxili resurslar hesabına təmin etmək strategiyasına tam uyğundur.

Prezident İlham Əliyevin Belqrad bəyanatlarında vurğuladığı yeni transmissiya imkanları təkcə elektrik naqillərini deyil, həm də rəqəmsal məlumat axınını ifadə edir. Strateji Şura İT sektoru, kibertəhlükəsizlik və ağıllı şəhər texnologiyaları sahəsində birgə layihələri təşviq edir. Serbiya bu sahədə Avropada ön sıralardadır və Azərbaycanın rəqəmsal transformasiya hədəfləri ilə Serbiyanın təcrübəsi arasında böyük sinergiya mövcuddur. Serbiya-Azərbaycan Strateji Əməkdaşlıq Şurası iki ölkə arasındakı dostluğun emosional müstəvidən rasional və nəticəyönümlü müstəviyə keçidinin simvoludur. Bu şura vasitəsilə reallaşdırılan hər bir layihə həm Azərbaycanın, həm də Serbiyanın milli maraqlarına xidmət edir.

 Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, bu səfərin nəticələri özünü çox gözlətməyəcək. Bu inamın arxasında duran əsas səbəb məhz Strateji Şuranın peşəkar və ardıcıl fəaliyyətidir. Azərbaycan və Serbiya bu platforma vasitəsilə sadəcə bugünkü tərəfdaşlığı deyil, həm də gələcək onilliklərin iqtisadi və siyasi memarlığını inşa edirlər. İki suveren dövlətin birgə iradəsi ilə idarə olunan bu Şura, regional sabitliyin və iqtisadi yüksəlişin ən etibarlı təminatçılarından biri kimi tarixə düşəcəkdir.