Bakıdan Mərkəzi Asiyaya uzanan strateji körpü
Elçin Seyfullayev
Son illər qlobal geosiyasi xəritədə baş verən tektonik dəyişikliklər regionların bir-biri ilə münasibətlərini yenidən formalaşdırır. Bu kontekstdə Azərbaycanın Mərkəzi Asiya respublikaları ilə yaxınlaşması sadəcə diplomatik gediş deyil, həm də zamanın diktə etdiyi geosiyasi zərurətdir. Bakı ilə Mərkəzi Asiyanın paytaxtları arasında qurulan strateji bağlar regional inteqrasiyanı sürətləndirməklə yanaşı, ortaq maraqların qorunmasında həlledici rol oynayır. Yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər və intensivləşən siyasi təmaslar bu münasibətlərin artıq yeni, institusional mərhələyə qədəm qoyduğunu aydın göstərir.
Bu yaxınlaşmanın ən mühüm rəmzi göstəricilərindən biri kimi, Prezident İlham Əliyevin Mərkəzi Asiya dövlət başçılarının Məşvərət görüşlərində fəxri qonaq statusunda iştirakını qeyd etmək olar. Azərbaycanın bu regional platformada yaxından təmsil olunması rəsmi Bakının türk dünyasının coğrafi və iqtisadi baxımdan birləşməsindəki rolunu daha da artırır. Bu dialoq mühiti sadəcə qərarların müzakirə edildiyi masa deyil, həm də regionun gələcək yol xəritəsini cızan strateji bir beyin mərkəzidir.
İqtisadi müstəvidə isə biz artıq sözdən əmələ keçildiyinin şahidi oluruq. Ticarət dövriyyəsinin stimullaşdırılması və qarşılıqlı bazar imkanlarının genişləndirilməsi prioritet istiqamətlərdir. Xüsusilə, Azərbaycan-Özbəkistan və Azərbaycan-Qırğızıstan birgə investisiya fondları vasitəsilə maliyyələşən müştərək layihələr iqtisadi tərəfdaşlığın nüvəsini təşkil edir. Maşınqayırmadan tekstilə, aqrar sahədən metallurgiyaya qədər genişlənən sənaye kooperasiyası tərəfdaş ölkələrin qlobal bazarlara çıxışını asanlaşdıran yeni bir güc mərkəzi yaradır.
Şübhəsiz ki, bu tərəfdaşlığın ən dinamik və qlobal əhəmiyyət kəsb edən tərəfi nəqliyyat və enerji sinerjisidir. "Orta Dəhliz" (Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu) bu gün Şərqlə Qərbi birləşdirən ən təhlükəsiz və səmərəli yoldur. Bakı, Aktau və Türkmənbaşı limanlarının vahid logistik zəncirdə birləşdirilməsi regionu qlobal tədarük zəncirinin mərkəzinə çevirir. Bununla yanaşı, Xəzərin dibi ilə çəkilən rəqəmsal magistrallar (fiber-optik kabel xətləri) regionlararası "Rəqəmsal İpək Yolu"nun təməlini qoyur. Mərkəzi Asiyanın zəngin karbohidrogen ehtiyatlarının Azərbaycan üzərindən şaxələndirilməsi və alternativ "yaşıl enerji" tranziti sahəsində atılan müştərək addımlar isə gələcəyin enerji xəritəsini yenidən rəngləyir.
Yekun etibarilə, Bakıdan Mərkəzi Asiyaya uzanan bu strateji körpünün dayanıqlılığı tərəflər arasındakı yüksək siyasi etimaddan və regional təhlükəsizlik mühitinin gücləndirilməsindən birbaşa asılıdır. Türk dünyasının birliyinə və qarşılıqlı faydalılıq prinsipinə söykənən bu tərəfdaşlıq təkcə bu günün iqtisadi dividendlərini təmin etmir, həm də regionun beynəlxalq arenada çəkisini artıraraq uzunmüddətli rifaha və sabitliyə xidmət edir.
