Azərbaycan-Almaniya Münasibətlərində Yeni Era: Strateji Tərəfdaşlıq, İqtisadi Sıçrayış və İntellektual Əməkdaşlıq
Arzu Hacı-zadə
YAP Suraxanı rayon təşkilatının ƏPT-nin sədri
Suraxanı rayonu, 1 saylı BUX-un baş həkim vəzifəsini müvəqqəti icra edən
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 21 iyul 2026-cı il tarixində Almaniya Federativ Respublikasına reallaşdırdığı rəsmi səfər, iki ölkə arasındakı çoxşaxəli əlaqələri keyfiyyətcə yeni və daha yüksək mərhələyə daşımışdır. Yüksək səviyyəli diplomatik təmaslar və əldə olunmuş tarixi razılaşmalar, tərəflər arasında rəsmi strateji dialoqun əsasını qoyaraq həm ikitərəfli, həm də regional müstəvidə sarsılmaz bir əməkdaşlıq platforması yaratmışdır. Avropa İttifaqının aparıcı qüvvəsi olan Almaniyanın Cənubi Qafqazda artan rolu və Azərbaycanın genişlənən ikitərəfli gündəliyi, bütövlükdə regionda dayanıqlı sülhün, təhlükəsizliyin və rifahın bərqərar olmasına strateji töhfə verir.
Səfərin ən mühüm siyasi yekunu olaraq, Prezident İlham Əliyev və Almaniyanın Federal Kansleri Fridrix Merts tərəfindən "İkitərəfli tərəfdaşlıq üçün strateji gündəliyə dair Birgə Bəyannamə" imzalanmışdır. Bu fundamental sənəd iki dövlət arasında uzunmüddətli və hərtərəfli tərəfdaşlığın prioritet istiqamətlərini dəqiq müəyyən edir. Eyni zamanda, iqtisadi münasibətlərin şaxələndirilməsi və biznes subyektləri arasında birbaşa əlaqələrin intensivləşdirilməsi məqsədilə Azərbaycan-Almaniya Biznes Şurasının yaradılmasına dair Birgə Bəyannamə də rəsmiləşdirilmişdir. Qəbul edilmiş qərarların operativ və səmərəli icrası üçün xüsusi işçi qruplarının qurulması nəzərdə tutulur ki, bu da əldə olunmuş razılaşmaların qısa zamanda praktiki və ölçüləbilən nəticələr verməsini təmin edəcəkdir.
İqtisadi cəhətdən bu səfər, hazırda Azərbaycanda fəal və uğurlu fəaliyyət göstərən 200-dən crisis çox Almaniya şirkətinin sırasına yenilərinin qoşulması üçün güclü təkan rolunu oynayır. Rəsmi müzakirələr çərçivəsində irəli sürülən konkret təkliflər Almaniya kapitalının və qabaqcıl texnologiyalarının ölkə iqtisadiyyatına, xüsusilə qeyri-neft sektoruna cəlb olunması imkanlarını maksimum dərəcədə genişləndirmişdir. Qarşılıqlı sərmayə qoyuluşu məsələlərinin gündəliyin mərkəzində yer alması, alman sahibkarları üçün Azərbaycanda yaradılan əlverişli investisiya mühitini bir daha təsdiqləyir. Yeni yaradılan Biznes Şurası isə hər iki ölkənin özəl sektorları arasında institusional əməkdaşlığı gücləndirməklə, ticarət dövriyyəsinin rekord həddə çatmasına rəvac verəcəkdir.
Bir tibb müəssisəsinin rəhbəri kimi məni maraqlandıran və sevindirən amillərdən bir də tibb sahəsində Almaniya ilə əməkdaşlığın inkişafıdır. Strateji tərəfdaşlığın genişlənən qollarından biri də tibb və səhiyyə sektorudur. Bu sahədə əməkdaşlıq Azərbaycanın tibb infrastrukturunun müasirləşdirilməsinə və qabaqcıl Avropa standartlarının ölkəmizdə tətbiqinə birbaşa müsbət təsir göstərir.
Almaniyanın dünyaca məşhur tibbi avadanlıq və əczaçılıq şirkətlərinin Azərbaycan bazarına cəlb edilməsi, yerli xəstəxanalarda rəqəmsal və innovativ diaqnostika sistemlərinin qurulmasını sürətləndirir. Azərbaycanlı həkim və cərrahların Almaniyanın aparıcı klinikalarında ixtisasartırma kursları keçməsi və ortaq elmi-praktik konfransların təşkili səhiyyə sisteminin kadr potensialını gücləndirir. Müasir tibb elminin nailiyyətlərindən yararlanaraq, tərəflər arasında onkoloji və kardioloji xəstəliklərin müalicəsində ortaq tədqiqat platformalarının yaradılması planlaşdırılır.
İkitərəfli münasibətlərin humanitar və intellektual dimensiyasını təhsil sahəsindəki yeni hədəflər təşkil edir. İnsan kapitalının inkişafına hədəflənən razılaşmalar gənclər üçün yeni imkanlar açır.
Azərbaycan və Almaniya universitetləri arasında birbaşa əlaqələr genişləndirilərək tələbə və müəllim mübadiləsi proqramlarının miqyası artırılır. Xüsusilə mühəndislik, informasiya texnologiyaları, kənd təsərrüfatı və tibb elmləri üzrə hər iki ölkədə tanınan ikili diplom proqramlarının təsisi prioritet elan olunub.
Gənc azərbaycanlı alimlərin Almaniyanın elmi-tədqiqat institutlarında (məsələn, Max Planck və ya Fraunhofer cəmiyyətlərində) birgə layihələr icra etməsi üçün xüsusi təqaüd proqramlarının maliyyələşdirilməsi nəzərdə tutulur.
