Xalqın Təkidli Tələbi və Seçimi: 1993-cü il 3 Oktyabr Prezident seçkiləri

Arzu Aslanova

Suraxanı rayonu, Zığ Bələdiyyəsinin sədri

YAP   Suraxanı   rayon   təşkilatının ƏPT-nin sədri

3 oktyabr 1993-cü il seçkiləri Azərbaycanın çoxəsrlik tarixində sadəcə bir hakimiyyət dəyişikliyi deyil, dövlətimizi parçalanmaqdan və müstəqilliyini itirmək təhlükəsindən xilas edən fundamental dönüş nöqtəsidir. 1990-cı illərin əvvəllərində ölkədə hökm sürən dərin siyasi, hərbi və iqtisadi böhran xalqı ümidsizliyə sürükləmişdi.

Məhz belə bir ağır şəraitdə xalqın təkidli tələbi ilə rəhbərliyə gələn Ümummilli Lider Heydər Əliyev, ölkəni bürüyən xaotik vəziyyəti qısa müddətdə cilovlayaraq müasir, müstəqil Azərbaycan dövlətçiliyinin sarsılmaz təməllərini qoydu.

Ulu Öndərin uzaqgörən siyasəti ilə reallaşan genişmiqyaslı islahatlar və strateji addımlar dövlətin bütün sahələrini əhatə edərək ölkəni tənəzzüldən inkişafa doğru yönəltdi. 1991–1993-cü illərin idarəolunmaz şəraiti, ordudakı vahid komandanlığın olmaması və Qarabağdakı torpaq itkiləri sistemli dövlət idarəçiliyi ilə əvəz olundu. İlk növbədə, ölkədə daxili sabitliyi pozan, özbaşınalıq edən qanunsuz silahlı dəstələr və reket mafiyası qətiyyətlə ləğv edildi, küçələrdə hüququn aliliyi və ictimai asayiş bərpa olundu. 1994-cü ilin oktyabr və 1995-ci ilin mart aylarında baş verən dövlət çevrilişi cəhdləri zamanı isə Heydər Əliyev öz həyatını birbaşa təhlükəyə ataraq xalqın qarşısına çıxdı. O, şəxsi maraqları deyil, dövlətin maraqlarını üstün tutaraq müstəqilliyimizi qoruyub saxladı.

Siyasi müstəqilliyin mütləq şəkildə güclü iqtisadi təməllərə söykənməli olduğunu dərk edən dövlət rəhbəri, 20 sentyabr 1994-cü ildə "Əsrin Müqaviləsi"ni imzalamaqla ölkənin uzunmüddətli maddi bazasını formalaşdırdı. Bu nəhəng neft strategiyası Azərbaycanı qlobal enerji layihələrinin mərkəzinə çevirdi. Paralel olaraq, dağılmış iqtisadiyyatda inflyasiya sürətlə cilovlandı, torpaq və özəlləşdirmə islahatlarına start verildi, sahibkarlığın inkişafı üçün hüquqi zəmin yaradıldı. Bu quruculuq dalğası çərçivəsində Bakı iqtisadi rayonunun 12 rayonu və Naxçıvan iqtisadi rayonunun 8 bölgəsi vahid, mərkəzləşdirilmiş dövlət proqramı əsasında sürətlə yenidən quruldu və müasirləşdirildi.

Beynəlxalq arenada Qərb, Şərq, Rusiya, Türkiyə və İranla bərabərhüquqlu, balanslaşdırılmış xarici siyasət xətti quruldu. Azərbaycan qısa müddətdə BMT, ATƏT və Avropa Şurası kimi mötəbər təşkilatlarda öz layiqli yerini tutdu. Eyni zamanda, Ermənistanın təcavüzkar siyasətini və Qarabağ həqiqətlərini dünya birliyinə sistemli şəkildə çatdırmaq məqsədilə xaricdə güclü diaspor quruculuğu və lobbiçilik fəaliyyətinin əsası qoyuldu.

Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət modeli Azərbaycanın dayanıqlı inkişaf formuluna çevrildi. Müstəqilliyin göz bəbəyi kimi qorunması prinsipi dövlətin gələcək hərbi və iqtisadi gücünü şərtləndirdi. 1993-cü ilin 3 oktyabrında başlanan bu qətiyyətli strateji xətt, bu gün Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə qazanılan tarixi Zəfərin, işğala son qoyulmasının və Qarabağın tam azadlığının ən sarsılmaz təməlini təşkil edir.