Şərq ilə Qərbin Yeni Qovşağı: Xəzərdən Keçən Böyük Strategiya
Vəfa Babayeva
YAP Suraxanı rayon təşkilatının gənc fəal üzvü
Suraxanı rayonu, 277 saylı körpələr evi və uşaq bağçasının tərbiyəçi-müəllimi
Qlobal geosiyasətin və ticarət xəritələrinin yenidən formalaşdığı bir dövrdə, regionlararası bağlantıların gücləndirilməsi artıq sadəcə iqtisadi seçim deyil, həm də strateji zərurətdir. Azərbaycan Respublikası və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının VIII Məşvərət görüşündə Prezident İlham Əliyevin proqram xarakterli çıxışı bu reallığı növbəti dəfə gündəmə gətirdi. Dövlət başçısının mesajlarından aydın görünür ki, Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri arasında əməkdaşlığın gələcək mərhələsi adi ikitərəfli əlaqələrin çərçivəsini çoxdan aşıb. İndi hədəf daha böyükdür: regionda vahid nəqliyyat, enerji və kommunikasiya məkanının formalaşdırılması.
Bu nəhəng coğrafi inteqrasiyada Xəzər dənizi sadəcə iki sahili ayıran su hövzəsi deyil, qitələri birləşdirən xüsusi strateji körpü rolunu oynayır. Xəzərin hər iki tərəfində qurulan müasir nəqliyyat infrastrukturu, Mərkəzi Asiya ölkələrini Azərbaycan üzərindən qlobal bazarlara çıxaran ən təhlükəsiz və səmərəli marşruta çevrilir. Rəsmi Bakının illərdir dəniz və hava limanlarına, dəmir yollarına və magistrallara yatırdığı milyardlarla dollarlıq investisiyalar bu gün bu böyük coğrafi bağlantının əsas infrastruktur sütunlarını təşkil edir.
Bu tərəfdaşlığın və qlobal logistikanın onurğa sütununu isə, şübhəsiz ki, Orta Dəhliz təşkil edir. Ənənəvi qlobal ticarət marşrutlarının böhran yaşadığı, alternativ və dayanıqlı logistika xətlərinə tələbatın pik həddə çatdığı bir vaxtda, Mərkəzi Asiya–Xəzər–Azərbaycan istiqaməti beynəlxalq arenada əvəzolunmaz çəki qazanır. Tranzit yükdaşımalarının həcmində qeydə alınan davamlı artım bu potensialın artıq kağız üzərində deyil, praktikada işlədiyinin ən bariz sübutudur. Marşrut üzrə yüklərin davamlı yüksəlməsi Orta Dəhlizin beynəlxalq logistika sistemindəki mövqeyini sürətlə möhkəmləndirir.
Qarşıya qoyulan məqsəd yalnız mövcud yük axınını artırmaqla məhdudlaşmır. Azərbaycan və onun strateji tərəfdaşları üçün əsas hədəf Orta Dəhlizi qlobal rəqabətdə daha sürətli, daha səmərəli və daha cəlbedici bir xəttə çevirməkdir. Bunun üçün təkcə yolların təmiri və ya limanların genişləndirilməsi kifayət deyil. İnfrastrukturun təkmilləşdirilməsi ilə paralel olaraq, gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi, logistik zəncirin sürətləndirilməsi və ən əsası, rəqəmsal idarəetmə imkanlarının tətbiqi bu gün gələcəyin əsas çağırışıdır.
Xəzər dənizi ətrafında formalaşan bu yeni rəqəmsal və logistik ekosistem, regionu qlobal ticarətin yeni cazibə mərkəzinə çevirməkdədir. Və bu prosesdə Azərbaycan sadəcə bir tranzit ölkəsi deyil, Şərqlə Qərbi birləşdirən yeni eranın əsas memarı kimi çıxış edir.
