Küllərindən Doğulan Füzulinin Azadlıq Manifesti
Seymur Rəsulov
Azərbaycanın müasir hərb və siyasət salnaməsində elə strateji hadisələr var ki, onlar regional güc balansını kökündən dəyişməklə yanaşı, millətin sarsılmaz iradəsinin rəsmi nümayişinə çevrilir. 2020-ci ilin sentyabrın 27-də alovlanan İkinci Qarabağ Müharibəsinin gedişatında rəşadətli ordumuzun imza atdığı ən parlaq hərbi nailiyyətlərdən biri məhz oktyabrın 17-də reallığa çevrildi. Həmin gün Füzuli şəhəri uzunmüddətli əsarətdən xilas edilərək yenidən doğma ağuşuna qovuşdu. Bu şanlı qələbə dövlətimizin artan hərbi qüdrətinin, xalqın monolit birliyinin və ön cəbhədə canından keçən qəhrəman əsgərlərimizin rəşadətinin sarsılmaz sübutu kimi tarix kitablarına qızıl hərflərlə həkk olundu.
Geosiyasi və hərbi-strateji xəritəyə diqqət yetirdikdə Füzulinin tutduğu mövqeyin müstəsna əhəmiyyəti dərhal bəlli olur. Qarabağın dağ silsilələrinin cənub-şərq ətəklərindən başlayaraq Araz çayının sahillərinə qədər uzanan bu geniş coğrafiya mühüm logistik qovşaqları, strateji yüksəklikləri və əsas hərəkət istiqamətlərini özündə birləşdirir. Məhz bu səbəbdən Füzulinin azadlığı sadəcə bir yaşayış məntəqəsinin düşmən tapdağından qurtulması mənasına gəlmirdi; bu, Silahlı Qüvvələrimizin növbəti hücum əməliyyatları üçün nəhəng plasdarmın və əlverişli manevr imkanlarının yaranması demək idi. Şəhərin tam nəzarətə götürülməsi cənub cinahında hərbi təşəbbüsü tamamilə bizim xeyrimizə dəyişdi və ordumuzun Qarabağın ürəyi sayılan Şuşa istiqamətində sürətli, təhlükəsiz irəliləməsinə birbaşa təkan verdi.
Füzuli uğrunda gedən döyüşlər Vətən müharibəsinin ən qanlı, mürəkkəb və gərgin keçən mərhələsi kimi yadda qaldı. Otuz ilə yaxın işğal müddətində qarşı tərəf burada aşılması qeyri-mümkün hesab edilən çoxlaylı müdafiə xətləri, keçilməz istehkamlar və betonlaşdırılmış mühüm atəş nöqtələri qurmuşdu. Belə bir ağır hərbi-mühəndislik səddi qarşısında Azərbaycan Ordusunun qarşıya qoyulan tapşırıqları qısa müddətdə və minimum itki ilə yerinə yetirməsi şəxsi heyətin yüksək peşəkarlığını, çevik əməliyyat planlaşdırma qabiliyyətini və sarsılmaz döyüş əzmini bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Bu fəth düşmənin müdafiə arxitekturasına öldürücü zərbə vurmaqla bərabər, müharibənin sonrakı mərhələlərində üstünlüyün tamamilə bizdə qalmasını rəsmiləşdirdi.
Təəssüf ki, 1993-cü il avqustun 23-də baş verən işğal Füzulinin təkcə sosial-iqtisadi strukturunu iflic etməmiş, həm də onun qədim tarixi-mədəni mirasına ağır yaralar vurmuşdu. Erməni vandalizmi nəticəsində şəhər mərkəzi və ətraf kəndlər tamamilə yerlə-yeksan edilmiş, dini və mədəni abidələrimiz təhqirə məruz qalmışdı. Xalqımızın minillik yaddaşının rəmzləri olan qədim Babı türbəsi və Mirəli türbəsinin məruz qaldığı amansız dağıntılar işğalın mənəvi terror miqyasını göstərən ən bariz nümunələrdir. Bu baxımdan, şəhərin azad olunması təkcə torpaq üzərində suverenliyimizin bərpası deyil, həm də milli kimliyimizin xilası, mədəni irsimizin qorunması və tarixi ədalətin qəti şəkildə təmin edilməsi mənasına gəlirdi.
Uğurlu hərbi əməliyyatların tamamlanması həm də bu torpaqlarda tamamilə yeni bir erasının – intibah və yenidənqurma dövrünün təməlini qoydu. Müharibənin dərhal ardınca start götürən irimiqyaslı layihələr çərçivəsində sıfırdan müasir nəqliyyat qovşaqları, enerji şəbəkələri və sosial infrastruktur formalaşdırılmağa başlandı. Qısa müddətdə inşası başa çatan və Qarabağın hava qapısı hesab olunan Füzuli Beynəlxalq Hava Limanı, çəkilən müasir avtomobil magistralları və təsdiq olunmuş Baş plan əsasında tikilən yeni şəhər mərkəzi regionun gələcək nəhəng iqtisadi-logistik potensialından xəbər verir.
Bu böyük zəfərin humanitar və sosial tacı isə uzun illərdir məcburi köçkün həyatı yaşayan insanların öz doğma yurd-yuvalarına qayıtmasıdır. Böyük Qayıdış Proqramının uğurlu icrası nəticəsində bu gün Füzulidə yeni yaşayış kompleksləri yüksəlir, əhalinin daimi məşğulluğu təmin edilir, müasir məktəblər və tibb müəssisələri fəaliyyət göstərir.
Yekun olaraq qeyd etməliyik ki, 17 oktyabr Füzuli zəfəri sadəcə keçmişin parlaq bir səhifəsi deyil. Bu qələbə dövlətin ərazi bütövlüyünü bərpa etmək əzminin, milli vəhdətin və ordunun sarsılmaz gücünün təcəssümüdür. İstehkamların söküldüyü yerdə ucalan müasir şəhər və doğma torpağına sarılan insanlar sübut edir ki, Füzulinin azadlığı Azərbaycanın gələcək böyük yüksəlişinin və əbədi dirçəlişinin ən möhkəm təməl daşıdır.
