Azərbaycan və Kamboca münasibətləri: qarşılıqlı etimad, strateji əməkdaşlıq və yeni inkişaf perspektivləri

Tərlan Bəbirov

Suraxanı Tibb Mərkəzinin direktoru

YAP Suraxanı rayon təşkilatının ƏPT-nin sədri

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkə arasında münasibətlərin mövcud vəziyyətini və gələcək inkişaf istiqamətlərini əks etdirən mühüm siyasi məzmun daşıyır. Bəyanatda siyasi dialoqun genişləndirilməsi, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstəyin gücləndirilməsi, iqtisadi əlaqələrin inkişafı, humanitar əməkdaşlıq və ortaq problemlərin həlli məsələləri xüsusi diqqət mərkəzində olmuşdur.

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlər arasında qarşılıqlı hörmətə, etimada və ortaq maraqlara əsaslanan əməkdaşlıq mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan ilə Kamboca arasında münasibətlərin inkişafı ölkəmizin Asiya dövlətləri ilə əlaqələrinin genişləndirilməsi və beynəlxalq tərəfdaşlıq imkanlarının artırılması baxımından diqqətəlayiqdir. Prezident İlham Əliyevin bəyanatı göstərir ki, iki ölkə mövcud siyasi münasibətləri iqtisadi, humanitar və institusional əməkdaşlıq istiqamətləri üzrə daha da inkişaf etdirmək imkanlarına malikdir.

İki ölkə arasında siyasi münasibətlərin əsasını qarşılıqlı hörmət, dövlətlərin suverenliyinə ehtiram və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə sadiqlik təşkil edir. Prezident İlham Əliyev Azərbaycan və Kambocanın beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində fəal əməkdaşlıq etdiyini və                 bir-birini dəstəklədiyini vurğulamışdır. Parlamentlərarası əlaqələrdə nümayiş

etdirilən həmrəylik də bu münasibətlərin mühüm tərkib hissəsidir. Belə əməkdaşlıq qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmlənməsinə, ortaq maraqların müdafiəsinə və çoxtərəfli diplomatiyanın imkanlarından səmərəli istifadəyə şərait yaradır.

İkitərəfli münasibətlərin əsas inkişaf istiqamətlərindən biri iqtisadi əməkdaşlıqdır. Dövlət başçısı ticarət və sərmayə qoyuluşu sahələrində görülə biləcək işlərin müəyyənləşdirilməsinin vacibliyini qeyd etmişdir. Ticarət dövriyyəsinin artırılması, sahibkarlar arasında əlaqələrin qurulması, qarşılıqlı investisiyaların təşviqi və birgə layihələrin həyata keçirilməsi hər iki ölkə üçün yeni imkanlar yarada bilər. Bu baxımdan biznes dairələri arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi, qarşılıqlı bazar imkanlarının araşdırılması və uzunmüddətli tərəfdaşlıq əlaqələrinin formalaşdırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycanın dövlət idarəçiliyi sahəsində əldə etdiyi təcrübə də Kamboca ilə əməkdaşlığın perspektivli istiqamətlərindəndir. Prezident İlham Əliyev “ASAN xidmət” sisteminin Kambocada maraq doğurduğunu bildirmişdir. Azərbaycanın innovativ idarəetmə modelinin beynəlxalq səviyyədə maraqla qarşılanması dövlət xidmətlərinin əlçatanlığının artırılması, prosedurların sadələşdirilməsi və vətəndaş məmnunluğunun təmin edilməsi sahəsində əldə edilmiş təcrübənin əhəmiyyətini göstərir. Bu istiqamətdə əməkdaşlıq rəqəmsallaşma və dövlət xidmətlərinin təkmilləşdirilməsi sahələrində bilik mübadiləsinə imkan yarada bilər.

Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindən biri də humanitar əlaqələrdir. Prezident İlham Əliyev Sovet İttifaqı dövründə yüzlərlə kambocalı tələbənin Azərbaycanda təhsil aldığını xatırlatmışdır. Bu tarixi əlaqələr iki xalq arasında münasibətlərin möhkəmlənməsi üçün əhəmiyyətli əsasdır. Müasir dövrdə tələbə və müəllim mübadiləsinin, birgə elmi layihələrin və ali təhsil müəssisələri arasında əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi gənclər arasında əlaqələrin genişlənməsinə, bilik və təcrübə mübadiləsinə töhfə verə bilər. Bəyanatda hər iki ölkə üçün ümumi problem olan mina təhlükəsi də müzakirə edilmişdir. Azərbaycan üçün mina və partlamamış hərbi sursatların yaratdığı təhlükə insanların həyatı və sağlamlığına, azad edilmiş ərazilərdə bərpa-quruculuq işlərinə və təhlükəsiz yaşayış mühitinin yaradılmasına ciddi təsir göstərir. Bu sahədə təcrübə və bilik mübadiləsi, mütəxəssislər arasında əlaqələrin qurulması və praktiki əməkdaşlığın genişləndirilməsi mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Ortaq problemlərin həlli istiqamətində əməkdaşlıq beynəlxalq həmrəyliyin konkret nəticələrə çevrilməsinə xidmət edə bilər.

Prezident İlham Əliyev sülh və təhlükəsizliyin beynəlxalq hüquq normalarına, dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyü prinsiplərinə əsaslanmalı olduğunu da vurğulamışdır. Bu yanaşma beynəlxalq münasibətlərdə hüququn aliliyinin qorunmasının, dövlətlər arasında qarşılıqlı hörmətin və davamlı sülhün təmin edilməsinin vacibliyini ön plana çıxarır. Müasir dünyada təhlükəsizlik problemlərinin həlli dövlətlər arasında dialoqun gücləndirilməsini, qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsini və ortaq səylərin birləşdirilməsini tələb edir.

Ümumilikdə, Prezident İlham Əliyevin Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkə arasında əməkdaşlığın mövcud potensialını və gələcək inkişaf istiqamətlərini aydın şəkildə ortaya qoyur. Beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstək, parlamentlərarası əlaqələrdə həmrəylik, ticarət və investisiya imkanlarının genişləndirilməsi, “ASAN xidmət” təcrübəsinə maraq, təhsil sahəsində tarixi əlaqələrin inkişaf etdirilməsi və mina təhlükəsinə qarşı əməkdaşlıq ikitərəfli münasibətlərin çoxşaxəli xarakterini nümayiş etdirir.

Əldə olunan siyasi anlaşmanın konkret nəticələrlə möhkəmləndirilməsi, işgüzar əlaqələrin genişləndirilməsi, humanitar layihələrin təşviqi və ortaq problemlərin həlli istiqamətində praktiki addımların atılması Azərbaycan–Kamboca tərəfdaşlığının gələcək inkişafına mühüm töhfə verə bilər. Bu münasibətlər qarşılıqlı hörmətə, etimada və ortaq maraqlara əsaslanan beynəlxalq əməkdaşlığın dövlətlər üçün yeni imkanlar yaratdığını bir daha göstərir. Azərbaycanın beynəlxalq dialoqun inkişafına, dövlətlər arasında qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlıqların qurulmasına və sülhün möhkəmləndirilməsinə verdiyi önəm bu əməkdaşlığın əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm amillərdəndir. Azərbaycan ilə Kamboca arasında münasibətlərin bundan sonra da genişlənməsi siyasi əlaqələrin iqtisadi və humanitar məzmunla zənginləşməsinə, qarşılıqlı faydalı təşəbbüslərin həyata keçirilməsinə və xalqlar arasında dostluq münasibətlərinin möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər.