Qasım Qasımov
YAP Suraxanı rayon təşkilatının ƏPT-nin sədri
Suraxanı rayonu, 146 nömrəli tam orta məktəbin direktoru
2025-ci il iyulun 14-də Slovakiya Respublikasının Prezidenti Peter Pelleqrinin Azərbaycana rəsmi səfəri çərçivəsində Şuşa şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən verilən bəyanat iki ölkə arasında münasibətlərin hazırkı vəziyyətini və gələcək inkişaf perspektivlərini əks etdirən mühüm siyasi sənəd xarakteri daşıyır. Bəyanatda Azərbaycan və Slovakiya arasında siyasi, iqtisadi, enerji, hərbi-texniki və humanitar sahələrdə əməkdaşlığın dinamik inkişaf etdiyi vurğulanmış, Qarabağın bərpasında Slovakiyanın iştirakı xüsusi qeyd edilmişdir.
Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlər arasında qarşılıqlı etimada əsaslanan tərəfdaşlıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan və Slovakiya arasında son illərdə formalaşan münasibətlər məhz bu prinsiplər üzərində qurulmuşdur. Hər iki ölkə Avropa və Avrasiya məkanında sabitliyin, iqtisadi əməkdaşlığın və enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsinə töhfə verməyə çalışır. Prezident İlham Əliyevin Şuşada səsləndirdiyi fikirlər də bu əməkdaşlığın strateji xarakter aldığını göstərir.
Azərbaycan və Slovakiya arasında diplomatik münasibətlər 1993-cü ildə qurulmuşdur. Həmin dövrdən etibarən tərəflər arasında siyasi dialoq davamlı şəkildə inkişaf etmiş, qarşılıqlı səfərlər və yüksək səviyyəli görüşlər əməkdaşlığın genişlənməsinə zəmin yaratmışdır.
Prezident İlham Əliyev bəyanatında qeyd etmişdir ki, siyasi təmaslar artıq müntəzəm xarakter almışdır. Bu fikir iki ölkə rəhbərlərinin son illərdə həyata keçirdiyi qarşılıqlı səfərlərlə təsdiqlənir. Xüsusilə Prezident Əliyevin 2024-cü ildə Slovakiyaya rəsmi səfəri və Prezident Peter Pelleqrinin Azərbaycana səfəri münasibətlərin yüksək səviyyədə olduğunu nümayiş etdirir.
Siyasi münasibətlərin mühüm nəticələrindən biri 2024-cü ildə imzalanmış Strateji Tərəfdaşlığa dair Birgə Bəyannamədir. Bu sənəd iki ölkə arasında əməkdaşlığın hüquqi və siyasi əsaslarını daha da möhkəmləndirmişdir. Strateji tərəfdaşlıq statusu dövlətlər arasında qarşılıqlı etimadın yüksək səviyyəsini göstərməklə yanaşı, gələcək əməkdaşlıq istiqamətlərini də müəyyən edir.
Strateji tərəfdaşlıq anlayışı yalnız diplomatik münasibətlərin inkişafını deyil, həm də müxtəlif sahələr üzrə uzunmüddətli əməkdaşlığı nəzərdə tutur. Azərbaycan və Slovakiya arasında formalaşan strateji tərəfdaşlıq bir neçə əsas istiqamətdə özünü göstərir:
Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, strateji tərəfdaşlıq yalnız sənədlərlə məhdudlaşmır. Bu tərəfdaşlığın əsas göstəricisi birgə layihələrin uğurla həyata keçirilməsi və siyasi iradənin praktik nəticələr verməsidir.
Azərbaycan və Slovakiya arasında iqtisadi münasibətlər son illərdə yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoymuşdur. Hər iki ölkə iqtisadi potensialın daha səmərəli istifadəsi üçün əməkdaşlığın genişləndirilməsində maraqlıdır. Azərbaycan zəngin enerji ehtiyatlarına, əlverişli coğrafi mövqeyə və inkişaf etmiş nəqliyyat infrastrukturuna malikdir. Slovakiya isə Avropa İttifaqının sənaye potensialı yüksək olan ölkələrindən biridir. Bu xüsusiyyətlər iki ölkə arasında iqtisadi əməkdaşlığın inkişafı üçün əlverişli zəmin yaradır.
Ticarət dövriyyəsinin artırılması, investisiya layihələrinin həyata keçirilməsi, sənaye sahəsində birgə təşəbbüslərin irəli sürülməsi və innovativ texnologiyaların tətbiqi gələcək əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən hesab olunur. Hər iki ölkənin işgüzar dairələri arasında əlaqələrin genişləndirilməsi iqtisadi münasibətlərin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayan ölkələrdən biridir. Xəzər dənizinin enerji ehtiyatlarının dünya bazarlarına çatdırılmasında Azərbaycan mühüm tranzit və istehsalçı dövlət kimi çıxış edir. Avropanın enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi siyasəti fonunda Slovakiya da Azərbaycanla enerji sahəsində əməkdaşlığın inkişafında maraqlıdır. Xüsusilə təbii qaz təchizatı, enerji infrastrukturu və alternativ enerji layihələri iki ölkə arasında əməkdaşlığın perspektivli istiqamətlərindən hesab olunur.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında enerji məsələlərinin əsas müzakirə mövzularından biri kimi qeyd olunması bu sahənin strateji əhəmiyyətini bir daha təsdiqləyir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi yer tutan məsələlərdən biri Slovakiyanın Qarabağın bərpasında iştirak etməsi olmuşdur. Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işləri həyata keçirilir.
Bu prosesdə bir sıra xarici ölkələr və beynəlxalq şirkətlər də iştirak edir. Slovakiya şirkətlərinin Ağdam rayonunun Baş Qərvənd kəndində həyata keçirdiyi “Ağıllı kənd” layihəsi bu əməkdaşlığın mühüm nümunəsidir.
“Ağıllı kənd” konsepsiyası müasir texnologiyaların tətbiqi ilə dayanıqlı yaşayış mühitinin formalaşdırılmasını nəzərdə tutur. Bu layihələr kənd təsərrüfatının inkişafına, rəqəmsal idarəetmənin tətbiqinə, enerji səmərəliliyinin artırılmasına və sakinlərin həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsinə xidmət edir.
Slovakiyanın Qarabağın bərpasına verdiyi töhfə yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi və mənəvi baxımdan əhəmiyyətlidir. Bu iştirak Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə və bölgənin inkişafına göstərilən dəstəyin göstəricisi kimi qiymətləndirilir.
Müasir beynəlxalq təhlükəsizlik mühitində dövlətlər arasında müdafiə sahəsində əməkdaşlıq mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında hərbi-texniki əməkdaşlığın da əsas müzakirə mövzularından biri kimi qeyd olunması bu istiqamətin perspektivlərini göstərir. Azərbaycan son illərdə müdafiə sənayesinin inkişafına xüsusi diqqət yetirir. Slovakiya isə Avropada hərbi texnologiyalar və müdafiə sənayesi sahəsində müəyyən təcrübəyə malik ölkələrdən biridir. Bu baxımdan qarşılıqlı əməkdaşlıq hər iki tərəf üçün faydalı imkanlar yarada bilər.
Azərbaycan və Slovakiya arasında münasibətlər yalnız siyasi və iqtisadi sahələrlə məhdudlaşmır. Humanitar və mədəni əməkdaşlıq xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmlənməsində mühüm rol oynayır.
Təhsil, elm, mədəniyyət və turizm sahələrində əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi iki xalq arasında əlaqələrin daha da yaxınlaşmasına xidmət edir. Universitetlərarası proqramlar, tələbə mübadiləsi, mədəni tədbirlər və sərgilər bu əməkdaşlığın mühüm elementləridir.
Prezidentlərin görüşünün və bəyanatın məhz Şuşa şəhərində keçirilməsi xüsusi simvolik məna daşıyır. Şuşa Azərbaycan tarixinin, mədəniyyətinin və milli kimliyinin mühüm mərkəzlərindən biridir.
İşğaldan azad edildikdən sonra Şuşa beynəlxalq tədbirlərin keçirildiyi mühüm diplomatik platformaya çevrilmişdir. Xarici dövlət rəhbərlərinin və yüksək vəzifəli şəxslərin Şuşaya səfərləri Azərbaycanın bölgədə həyata keçirdiyi yenidənqurma siyasətini və regionun inkişaf perspektivlərini dünya ictimaiyyətinə nümayiş etdirir.
Peter Pelleqrinin Şuşaya səfəri və burada keçirilən görüşlər Azərbaycan–Slovakiya münasibətlərinin yüksək səviyyəsini göstərməklə yanaşı, Qarabağın bərpasına beynəlxalq marağın artdığını da nümayiş etdirir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında əminliklə bildirmişdir ki, Azərbaycan–Slovakiya münasibətləri bundan sonra da uğurla inkişaf edəcəkdir. Bu optimizmin əsas səbəbləri aşağıdakılardır:
Mövcud əməkdaşlıq modeli göstərir ki, Azərbaycan və Slovakiya qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlıq prinsiplərinə əsaslanan münasibətlər qurmuşdur və bu münasibətlər gələcək illərdə daha da dərinləşəcəkdir.
Prezident İlham Əliyevin Slovakiya Prezidenti Peter Pelleqrinin Azərbaycana səfəri zamanı Şuşada verdiyi bəyanat iki ölkə arasında münasibətlərin yüksək inkişaf səviyyəsini əks etdirən mühüm siyasi hadisədir. Bəyanatda vurğulanan məqamlar göstərir ki, Azərbaycan və Slovakiya arasında siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq, enerji təhlükəsizliyi, hərbi-texniki tərəfdaşlıq və humanitar əlaqələr uğurla inkişaf edir.
Xüsusilə Qarabağın bərpasında Slovakiyanın iştirakı və “Ağıllı kənd” layihəsinin həyata keçirilməsi münasibətlərin praktik nəticələr verdiyini nümayiş etdirir. Şuşada səsləndirilən fikirlər iki ölkə arasında formalaşmış strateji tərəfdaşlığın gələcəkdə daha da möhkəmlənəcəyini və əməkdaşlığın yeni sahələri əhatə edəcəyini göstərir.
Beləliklə, Azərbaycan–Slovakiya münasibətləri qarşılıqlı hörmət, etimad və ortaq maraqlar əsasında inkişaf edərək həm ikitərəfli əlaqələrin, həm də regional əməkdaşlığın gücləndirilməsinə mühüm töhfə verməkdədir.
