Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası: Süni intellektin dövlət qurumlarında geniş tətbiqi
Xəyalə Əzizova
YAP Suraxanı rayon təşkilatının ƏPT-nin sədri
“Bakı şəhəri 101 nömrəli tam orta ümumtəhsil
Bu gün dünyada baş verən sürətli texnoloji dəyişikliklər hər bir ölkənin gələcəyini müəyyən edən əsas amillərdən birinə çevrilib. Azərbaycan da bu prosesdən kənarda qalmır, əksinə, rəqəmsal inkişaf yolunda inamla irəliləyir. Məhz bu inkişafın məntiqi davamı olaraq İlham Əliyevin “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı çıxışı ölkəmizin gələcək inkişaf strategiyasına işıq salan mühüm bir çağırış kimi dəyərləndirilir. Bu çıxışda səsləndirilən fikirlər göstərir ki, əsas məqsəd daha müasir, daha çevik və vətəndaşa daha yaxın dövlət modelinin qurulmasıdır.
Bu strateji baxış fonunda süni intellektin dövlət qurumlarında geniş tətbiqi artıq sadəcə texnoloji yenilik deyil, zamanın tələbi kimi ortaya çıxır. Süni intellektin dövlət qurumlarında tətbiqi: “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” çağırışı fonunda İlham Əliyevin “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı çıxışı ölkəmizin rəqəmsal transformasiya yolunda strateji baxışını aydın şəkildə ortaya qoydu. Bu çıxış təkcə texnoloji yenilənməni deyil, idarəetmə sisteminin daha çevik, şəffaf və vətəndaş yönümlü qurulmasını hədəfləyir. Məhz bu kontekstdə süni intellektin (Sİ) dövlət qurumlarında tətbiqi artıq zərurətə çevrilmişdir.
Müasir dünyada süni intellekt texnologiyaları dövlət idarəçiliyində səmərəliliyi artıran əsas vasitələrdən biri kimi qəbul olunur. Böyük həcmdə məlumatın qısa zamanda emalı, risklərin öncədən proqnozlaşdırılması, qərarların daha dəqiq əsaslandırılması Sİ-nin üstünlükləridir. Azərbaycan üçün bu imkanlar dövlət xidmətlərinin keyfiyyətinin yüksəldilməsi, korrupsiya risklərinin azaldılması və bürokratik prosedurların sadələşdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Prezidentin vurğuladığı “yeni rəqəmsal arxitektura” anlayışı, əslində, dövlət strukturlarının texnoloji əsasda yenidən qurulmasını nəzərdə tutur. Burada süni intellekt mərkəzi rol oynaya bilər. Məsələn, vergi, gömrük, sosial müdafiə və səhiyyə sistemlərində Sİ alqoritmləri vasitəsilə məlumatların avtomatik təhlili aparılaraq vətəndaş müraciətlərinə daha sürətli və obyektiv cavab verilməsi mümkündür. Eyni zamanda, elektron hökumət platformalarının süni intellektlə inteqrasiyası xidmətlərin fərdiləşdirilməsinə şərait yaradar.
Nəticə etibarilə, “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” çıxışında irəli sürülən ideyalar göstərir ki, ölkəmiz üçün əsas hədəf rəqəmsal dövləti formalaşdırmaqdır. Bu məqsədə çatmaq üçün süni intellektin dövlət qurumlarında geniş tətbiqi qaçılmazdır. Sİ-nin imkanlarından düzgün və planlı şəkildə istifadə edildikdə, idarəetmə sisteminin çevikliyi artacaq, xidmətlərin keyfiyyəti yüksələcək və vətəndaş məmnunluğu təmin olunacaq. Bu isə Azərbaycanın rəqəmsal gələcəyinin möhkəm təməl üzərində qurulmasına xidmət edəcək.
