Avropa İttifaqı Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşı kimi
Azərbaycan 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Avropa İttifaqı ilə əlaqələr qurmuş və bu günə kimi müxtəlif sahələrdə inkişaf etdirmişdir.
Azərbaycan Respublikasının xarici siyasətinin və iqtisadi strategiyasının ən mühüm istiqamətlərindən birini Avropa İttifaqı ilə çoxtərəfli əməkdaşlıq əlaqələri təşkil edir. Coğrafi mövqeyi, zəngin təbii resursları və regional nəqliyyat qovşağı roluna malik olması Azərbaycanı Avropa İttifaqı üçün etibarlı tərəfdaşa çevirmişdir. Qarşılıqlı maraqlara və bərabərhüquqlu əməkdaşlığa əsaslanan bu münasibətlər, xüsusilə ticarət və enerji sahələrində strateji xarakter daşıyır. Rəsmi statistika və iqtisadi göstəricilər birmənalı şəkildə təsdiq edir ki, Avropa İttifaqı Azərbaycanın ən böyük ticarət tərəfdaşı və əsas investorudur.
Azərbaycandan Avropa İttifaqına edilən ixracın əsas hissəsini xam neft, neft məhsulları və təbii qaz təşkil edir. Xüsusilə Cənub Qaz Dəhlizi (CQD) və onun tərkib hissələri olan TANAP və TAP kəmərlərinin tam gücü ilə fəaliyyətə başlaması, Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyindəki rolunu kritik səviyyəyə qaldırmışdır. Əsas ixrac ölkələri isə İtaliya (Azərbaycanın ən böyük ticarət tərəfdaşlarından biridir), Yunanıstan, Xorvatiya, Çexiya, Almaniya və İspaniyadır. Rusiya-Ukrayna böhranından sonra Avropanın enerji təminatını diversifikasiya etmək axtarışları çərçivəsində Azərbaycanla strateji enerji əməkdaşlığı yeni mərhələyə qədəm qoymuşdur. Onu qeyd edə bilərik ki, 2022-ci ildə imzalanan "Avropa Komissiyası tərəfindən təmsil olunan Avropa İttifaqı ilə Azərbaycan Respublikası arasında enerji sahəsində Strateji Tərəfdaşlığa dair Anlaşma Memorandumu" bu əlaqələrin uzunmüddətli zəmanətidir.
Prezident cənab İlham Əliyevin bəyan etdiyi kimi, Azərbaycan bütövlükdə Cənubi Qafqazda Avropa İttifaqı üçün əsas ticarət tərəfdaşıdır və regionda reallaşan ümumi ticarətin təxminən 70 faizi məhz Azərbaycanın payına düşür.
Azərbaycan və Aİ arasında ticarət əlaqələrinin coğrafi olaraq genişlənməsində Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu (Orta Dəhliz) xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Şərqlə Qərbi birləşdirən bu strateji xətt Çindən Avropaya yükdaşımaların müddətini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında əlaqələr 1996-cı ildə imzalanmış və 1999-cu ildə qüvvəyə minmiş "Tərəfdaşlıq və Əməkdaşlıq Sazişi"nə əsaslanır. Hazırda tərəflər arasında münasibətləri keyfiyyətcə yeni səviyyəyə qaldıracaq yeni hərtərəfli saziş üzərində işlər yekunlaşmaq üzrədir. Bu saziş ticarət maneələrinin azaldılması, gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi və iqtisadiyyatın digər sahələrində inteqrasiyanın dərinləşməsi üçün yeni hüquqi çərçivə formalaşdıracaqdır.
Nəticə olaraq qeyd edə bilərik ki, Avropa İttifaqı ilə ticarət tərəfdaşlığı Azərbaycanın iqtisadi dayanıqlığının və çoxşaxəli xarici iqtisadi siyasətinin bariz nümunəsidir. Enerji təhlükəsizliyindən başlayaraq "yaşıl enerji" keçidinə və rəqəmsal nəqliyyat dəhlizlərinə qədər uzanan bu əməkdaşlıq, yaxın gələcəkdə də Azərbaycanın dayanıqlı inkişafının və qlobal iqtisadiyyata inteqrasiyasının əsas hərəkətverici qüvvəsi olaraq qalacaqdır.
