Yeganə Abdullayeva
YAP Suraxanı rayon təşkilatının ƏPT-nin sədri
Suraxanı rayonu, 290 nömrəli tam orta məktəbin direktoru
Azərbaycanın son 20 ildə enerji və qaz təchizatı sahəsində qazandığı tarixi uğurlar indi infrastrukturun növbəti mühüm qolu olan su təsərrüfatına transfer edilir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə keçirilən müşavirədə elan edilən "Bakı şəhərinin və Abşeron yarımadasının su təchizatı, kanalizasiya sistemlərinin və yağış sularının idarə edilməsinin təkmilləşdirilməsi üzrə 2026–2035-ci illər Dövlət Proqramı" paytaxtın simasını və ekoloji vəziyyətini kökündən dəyişəcək strateji bir sənəddir.
Paytaxt Bakı və Abşeron yarımadası ölkə əhalisinin və sənaye potensialının ən böyük hissəsinin cəmləşdiyi məkandır. Son illər əhalinin artımı və sürətli urbanizasiya mövcud su və kanalizasiya xətlərinin yenilənməsini qaçılmaz etmişdir. Prezidentin çıxışında qeyd etdiyi kimi, hazırda ən böyük problemlərdən biri su itkiləridir. 40-45% səviyyəsində olan itkiləri minimuma endirmək və Bakı əhalisini 24 saat fasiləsiz su ilə təmin etmək proqramın ana xəttini təşkil edir.
Yeni Dövr həm də rəqəmsallaşma dövrüdür. Proqram çərçivəsində Bakının su sistemi tam rəqəmsal modelə (Digital Twin) keçəcək, hər bir binada və müəssisədə ağıllı sayğaclar quraşdırılacaqdır. Bu, həm şəffaflığı təmin edəcək, həm də israfçılığın qarşısını alacaqdır.
Bakı üçün ən aktual məsələlərdən biri də leysan yağışları zamanı yaranan infrastruktur çətinlikləridir. Dövlət Proqramı bu problemi birdəfəlik həll etməyi qarşıya məqsəd qoyub. Paytaxtın 30-dan çox mərkəzi küçə və prospektində yeni kollektor şəbəkəsi qurulacaqdır. Bu sistem yağış sularını kanalizasiya xətlərindən ayıracaqdır. Nəticədə həm kanalizasiya təmizləyici qurğularının yükü azalacaq, həm də şəhər nəqliyyatının yağışlı havalarda iflic olması problemi aradan qalxacaqdır. Bu, Bakının müasir "smart-city" standartlarına uyğunlaşdırılması yolunda atılan ən böyük addımlardan biridir.
2026–2035 Dövlət Proqramının ən inqilabi hissəsi alternativ su mənbələrinin yaradılmasıdır. Azərbaycan artıq Xəzər dənizinin suyundan içməli su və suvarma məqsədilə istifadə etməyə hazırlaşır. Bu məqsədlə xarici investisiya hesabına tikiləcək böyük həcmli duzsuzlaşdırma zavodu Bakının su təhlükəsizliyi üçün "altıncı mənbə" rolunu oynayacaqdır. Bu, iqlim dəyişikliyi fonunda çayların suyunun azalması riskinə qarşı atılan ən qətiyyətli addımdır.
Proqramın digər mühüm istiqaməti tullantı sularının 100% təmizlənməsidir. Hövsan və digər sutəmizləyici qurğuların modernləşdirilməsi, dənizə axıdılan suların tam bioloji təmizlənmədən keçməsi Xəzər dənizinin ekologiyasını qoruyacaqdır. Bu, həm də paytaxtın sahil zolağının turizm və istirahət potensialını artıracaqdır.
Prezident İlham Əliyevin elan etdiyi 2026–2035 Dövlət Proqramı Bakı və Abşeron üçün sadəcə bir infrastruktur layihəsi deyil, gələcəyin yaşıl və dayanıqlı paytaxtının yol xəritəsidir. 10 illik bu planın reallaşması nəticəsində Bakı su təminatı və tullantı idarəçiliyi baxımından dünyanın ən inkişaf etmiş şəhərləri ilə bir sırada dayanacaqdır. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, bu proqramın mərkəzində Azərbaycan vətəndaşının komfortu və rifahı dayanır.