Qadın haqlarının hüquqi əsasları: Gender bərabərliyi siyasəti.
Nəsib İsmayılov
YAP Suraxanı rayon təşkilatının ƏPT-nin sədri
Suraxanı rayonu, Bülbülə Bələdiyyəsinin sədri
Müasir Azərbaycanda qadınların statusunun yüksəldilməsi dövlət siyasətinin ayrılmaz hissəsidir. Bu proses sadəcə hüquqi bərabərliyin bəyan edilməsi deyil, həm də qadınların qərar qəbul etmə proseslərində real iştirakının təmin edilməsini hədəfləyir.
Azərbaycanda qadınların rolunun artırılması istiqamətində atılan addımlar həm kəmiyyət, həm də keyfiyyət dəyişikliklərinə səbəb olur. Dövlət tərəfindən yaradılan imkanlar qadınlara öz potensiallarını reallaşdırmaq və ölkənin gələcək inkişafına töhfə vermək üçün geniş meydan açır.
Azərbaycan Respublikasında dövlət qadın siyasəti, qadınların hüquqlarının qorunması, onların ictimai-siyasi və iqtisadi proseslərdə fəal iştirakının təmin edilməsi məqsədilə həyata keçirilən sistemli bir fəaliyyətdir. Bu siyasət, qadınların cəmiyyətdəki statusunun yüksəldilməsini dövlətin inkişaf prioritetlərindən biri kimi qəbul edir.
Ölkəmizdə dövlət qadın siyasətinin həyata keçirilməsi haqqında" Ulu Öndər Heydər Əliyevin 1998-cı ildə imzaladığı Fərman bu sahədə strateji dönüş nöqtəsi olmuşdur. Bu sənəd qadınların bütün dövlət strukturlarında layiqli təmsilçiliyi üçün zəmin yaratmışdır.
Azərbaycan Respublikasında dövlət qadın siyasəti sadəcə hüquqi bərabərliyi deyil, həm də qadınların potensialının ölkənin ümumi inkişafına (ÜDM-in artımı, sosial sabitlik) yönəldilməsini hədəfləyən milli strategiyadır.
Gender bərabərliyi sadəcə sosial bir arzu deyil, həm də hüquqi bir tələbdir. Azərbaycanda və beynəlxalq müstəvidə bu bərabərliyi təmin etmək üçün bir neçə mühüm mexanizm və təminat formalaşdırılmışdır.
Gender bərabərliyi müasir hüquqi dövlət quruculuğunun və demokratik cəmiyyətin ən mühüm sütunlarından biridir. Azərbaycanda bu sahə həm daxili qanunvericilik, həm də beynəlxalq konvensiyalarla tənzimlənir.
Gender bərabərliyi dedikdə, kişilər və qadınlar üçün cəmiyyətin bütün sahələrində eyni hüquqların, vəzifələrin və imkanların tanınması nəzərdə tutulur. Bu, sadəcə "qadın hüquqları" deyil, hər iki cinsin sosial, iqtisadi və siyasi həyatda bərabər iştirakını təmin edən bir sistemdir.
Gender bərabərliyinin təmin olunması cəmiyyətin ümumi inkişafı, iqtisadi artım və sosial ədalət üçün mütləqdir. Bu, sadəcə sənədlərdə qalan prinsiplər deyil, hər bir vətəndaşın gündəlik həyatında hiss etməli olduğu bir mühitdir.
Azərbaycan Respublikasında qadın siyasətinin institusional əsaslarının qoyulması müasir dövlətçilik tariximizin mühüm səhifələrindən biridir. Bu prosesin mərkəzində dayanan əsas hadisə isə Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin yaradılmasıdır.
Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə 1990-cı illərin sonlarında ölkədə qadınların statusunun yüksəldilməsi və gender bərabərliyinin təmin edilməsi üçün sistemli addımlar atılmağa başlandı. Bu strateji xəttin ən bariz nümunəsi məhz xüsusi dövlət qurumunun təsis edilməsi idi.
Azərbaycan Respublikasının Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi 14 yanvar 1998-ci il tarixində Prezident Heydər Əliyevin müvafiq fərmanı ilə yaradılmışdır.
Bu qurumun yaradılması Azərbaycanın 1995-ci ildə BMT-nin qadınlara qarşı ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğv edilməsi haqqında konvensiyasına (CEDAW) qoşulmasından və Pekin bəyannaməsini qəbul etməsindən sonra beynəlxalq öhdəliklərin icrası istiqamətində atılan qətiyyətli addım idi.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin 1998-cı ildə imzaladığı Fərman bu gün Azərbaycan qadınlarının elmdə, idarəetmədə, sahibkarlıqda və diplomatiyada qazandığı uğurların təməl daşıdır. Dövlət Komitəsi yarandığı gündən qadınların cəmiyyətin "passiv müşahidəçisi" deyil, "fəal qurucusu" olması yolunda əvəzsiz rol oynamışdır.
