İqtisadi Müstəqillik Modeli: Təbii sərvətləri olmayan Serbiyanın öz daxili gücü hesabına uğurlu inkişaf yolu

Könül Hüseynova

Dünya iqtisadiyyatının müasir mənzərəsində bir çox dövlətlərin rifahı onların malik olduğu təbii resurslardan neft, qaz və ya zəngin mineral ehtiyatlardan birbaşa asılıdır. Lakin Serbiya Respublikasının son illərdə nümayiş etdirdiyi inkişaf trayektoriyası bu klassik nəzəriyyəni alt-üst edən bir "iqtisadi möcüzə" kimi çıxış edir. 15 fevral 2026-cı il tarixində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Belqrada rəsmi səfəri zamanı xüsusi vurğuladığı kimi, Serbiyanın uğuru heç bir xarici yardımdan və ya təbii sərvətdən qaynaqlanmır: bu, dövlətin daxili intizamı, düzgün islahatlar strategiyası və milli maraqlara söykənən iqtisadi müstəqillik modelinin bəhrəsidir.

Serbiya Avropanın mərkəzində yerləşsə də, karbohidrogen ehtiyatları ilə zəngin olmayan bir ölkədir. Bir çox ölkələr üçün bu amil iqtisadi durğunluğa səbəb ola bilsə də, rəsmi Belqrad bunu bir üstünlüyə çevirməyi bacarıb. Prezident Aleksandar Vuçiçin rəhbərliyi ilə tətbiq edilən modelin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, ölkə öz gələcəyini yerin altındakı sərvətlər üzərində deyil, yerin üstündəki potensial yəni insan kapitalı, sənaye şaxələndirilməsi və cəsarətli fiskal islahatlar üzərində qurub.

Azərbaycan liderinin Belqradda qeyd etdiyi "öz gücünə arxalanmaq" prinsipi Serbiyanın iqtisadi suverenliyinin onurğa sütunudur. Bu gün Serbiya beynəlxalq maliyyə institutlarından gələn diktələrə deyil, öz milli inkişaf planlarına uyğun hərəkət edir. Bu, xüsusilə indiki qlobal böhranlar dövründə, xarici borcdan və yardımdan asılı olan ölkələr üçün bir nümunəvi dərsdir. Serbiyanın iqtisadi modelinin ən güclü tərəfi onun xarici birbaşa investisiyaları cəlb etmə qabiliyyətidir. Balkan regionuna gələn ümumi investisiyaların yarıdan çoxunun məhz Serbiyanın payına düşməsi təsadüfi deyil. Ölkədə yaradılmış əlverişli biznes mühiti, bürokratik maneələrin minimuma endirilməsi və investorlar üçün təklif olunan strateji imtiyazlar Serbiyanı bir sənaye mərkəzinə çevirib.

Xüsusilə avtomobil sənayesi, maşınqayırma və kimya sənayesi sahəsində fəaliyyət göstərən qlobal nəhənglərin Serbiyaya gəlişi ölkənin ixracat strukturunu tamamilə dəyişib. Serbiya artıq yalnız kənd təsərrüfatı məhsulları ixrac edən ölkə deyil, həm də yüksək texnoloji komponentlər istehsal edən bir dövlətdir. Azərbaycanın Serbiyaya böyük həcmli investisiya qoymaq niyyəti də məhz bu stabil və proqnozlaşdırılan mühitdən qaynaqlanır. İqtisadi müstəqillik həm də o deməkdir ki, dövlət özü şərtləri müəyyən edir və investorlar üçün etibarlı tərəfdaş obrazını qoruyub saxlayır.

Təbii sərvəti olmayan ölkənin ən böyük xəzinəsi onun savadlı və bacarıqlı kadrlarıdır. Serbiya hökuməti son illərdə İT sektorunun inkişafına və rəqəmsallaşmaya misilsiz önəm verib. Bu gün Serbiyanın İT ixracı ölkənin ən gəlirli sahələrindən biridir və illik milyardlarla avro vəsait gətirir. Bu, məhz daxili güc hesabına yüksəlişin ən bariz nümunəsidir. Serbiyanın keçdiyi yol göstərir ki, dövlətçilik maraqları hər şeydən üstün tutulanda və xalqın rifahı üçün daxili resurslar düzgün idarə olunanda, coğrafi və ya resurs məhdudiyyətləri maneə ola bilmir. "İqtisadi Müstəqillik Modeli" Serbiyanı Avropanın ən dinamik və perspektivli ölkələrindən birinə çevirib.

Prezident İlham Əliyevin səfəri bu uğur hekayəsinə verilən ən yüksək siyasi qiymətdir. Serbiya bu gün öz gücü ilə fəxr edən, heç kimdən yardım istəməyən və öz gələcəyini özü quran ləyaqətli bir dövlətdir. Bu, sadəcə bir ölkənin uğuru deyil, eyni zamanda müasir dünyada suveren iqtisadiyyat qurmaq istəyən bütün dövlətlər üçün bir manifestdir.