Güclü Cəmiyyətin Zərif Simaları
Mətanət Qarayeva
YAP Suraxanı rayon təşkilatının fəal üzvü
Suraxanı rayonu, 118 nömrəli tam orta məktəbin müəllimi
Azərbaycan qadını tarix boyu həm ailənin mənəvi sütunu, həm də cəmiyyətin intellektual siması kimi çıxış etmişdir. 8 Mart – Beynəlxalq Qadınlar Günü ərəfəsində dövlətimizin qadın siyasətinə nəzər saldıqda görürük ki, bu sahədə qazanılan uğurlar həm milli dəyərlərə sadiqliyin, həm də müasir hüquqi islahatların məntiqi nəticəsidir.
Azərbaycanın qadın hüquqları sahəsindəki tarixi rolu dünya miqyasında müstəsna əhəmiyyət kəsb edir. Şərqdə ilk dəfə məhz Azərbaycanda qadınlara seçib-seçilmək hüququnun verilməsi (1918-ci il) xalqımızın demokratik təfəkkürünün ən böyük sübutudur. Bu yol Azərbaycan qadınlarının ilk qurultayları ilə möhkəmlənmiş, sürətlə maariflənən qadınlarımız milli kimliyimizi, ana dilimizi və mənəviyyatımızı ən çətin dövrlərdə belə qoruyub saxlayan əsas qüvvə olmuşlar.
Müasir Azərbaycanda dövlət qadın siyasətinin fundamental əsasları Ümummilli Lider Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuşdur.1998-ci il 14 yanvar tarixli Fərmanla Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin yaradılması bu sahədə dövlət tənzimlənməsinin təməlini qoydu.
Azərbaycan qadın hüquqlarının qorunması məqsədilə qlobal miqyasda mühüm konvensiyalara qoşulmuşdur. CEDAW (1995): BMT-nin “Qadınlara münasibətdə ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğv olunması haqqında” Konvensiyası qanunvericiliyimizin əsas bazasını təşkil edir. Gender Bərabərliyi Qanunu (2006): Bu qanun cinsi mənsubiyyətə görə hər hansı ayrı-seçkiliyi qadağan edir və ictimai həyatın bütün sahələrində bərabər imkanlar yaradır. Beynəlxalq Əmək Təşkilatının (BƏT) Konvensiyaları: “Bərabər əməyə görə bərabər haqq”, “Analığın mühafizəsi” və “Ərdə olan qadının vətəndaşlığı” haqqında sənədlər milli qanunvericilikdə öz əksini tapmışdır. Həmçinin, “2026-2028-ci illər üçün Gender Bərabərliyi üzrə Milli Fəaliyyət Planı” ölkəmizin bu sahədəki gələcək inkişaf trayektoriyasını müəyyən edən ən mühüm sənədlərdən biridir.
2026-cı ilin əvvəlinə olan statistik göstəricilər qadınların ölkənin hərəkətverici qüvvəsinə çevrildiyini təsdiqləyir: Əhalinin 50,2%-ni qadınlar təşkil edir. Məşğul olanların ümumi sayında qadınların payı 48,1%-ə yüksəlmişdir. Fərdi sahibkar qadınların xüsusi çəkisi ilbəil artaraq 23,7%-ə çatmışdır. Bu, qadınların iqtisadi müstəqilliyinin artmasının göstəricisidir. Yerli özünüidarəetmə orqanlarında (bələdiyyələrdə) qadın təmsilçiliyinin 2004-cü ildəki 4%-dən, 2025-ci ildə 39,34%-ə yüksəlməsi böyük sıçrayışdır. Dövlət qulluqçuları, hakimlər və vəkillər arasında qadınların sayı da davamlı olaraq artmaqdadır.
Azərbaycan qadınının gücü təkcə onun intellektində deyil, həm də sarsılmaz vətənpərvərliyindədir. 44 günlük Vətən müharibəsi və sonrakı dövrlərdə qadınlarımız arxa cəbhədə və ön xətdə böyük fədakarlıq göstərmişlər. Şəhid anaları və xanımları mətanət rəmzi olaraq cəmiyyətin mənəvi dayağına çevrildilər. Hərbi həkimlər və tibb bacıları döyüş meydanında yaralı əsgərlərimizin həyatını xilas edən qadın tibb işçilərimiz qəhrəmanlıq dastanı yazdılar. Qadın jurnalistlərimiz və fəal gənclərimiz Azərbaycan həqiqətlərinin dünyaya çatdırılmasında ön sıralarda yer aldılar.
Azərbaycanda təhsil və elm sahəsi qadınların ən çox təmsil olunduğu və uğur qazandığı sahələrdən biridir. Statistik göstəricilər qadınlarımızın bu sahədəki dominantlığını təsdiqləyir. Ölkənin ümumi təhsil müəssisələrində çalışan müəllimlərin böyük əksəriyyətini (təxminən 80%-dən çoxunu) qadınlar təşkil edir. AMEA-nın elmi işçiləri, doktorant və magistrlər arasında qadınların sayı sürətlə artır. Onlar biologiya, tibb, humanitar elmlər və artıq İKT sahələrində də mühüm kəşflərə imza atırlar.
Azərbaycan qadınının beynəlxalq aləmdəki nüfuzu həm də ölkənin Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın fəaliyyəti ilə sıx bağlıdır. "Yumşaq güc"ün rəmzi olan Mehriban xanım Əliyevanın rəhbərliyi ilə humanitar sahədə, təhsil, səhiyyə və mədəniyyət istiqamətində həyata keçirdiyi qlobal layihələr Azərbaycan qadınının intellektual gücünü və humanist dəyərlərini bütün dünyaya nümayiş etdirir. "Güclü Cəmiyyətin Zərif Simaları" kimi layihələr qadınların ictimai-siyasi həyatın bütün sahələrində aktiv iştirakını daha da stimullaşdırır.
Azərbaycan qadını bu gün həm ailə dəyərlərinin keşikçisi, həm döyüş meydanının qəhrəmanı, həm də elm və təhsilin parlaq simasıdır. Dövlətin yaratdığı bərabər imkanlar və qadınlarımızın tükənməz potensialı Azərbaycanın gələcək zəfərlərinin ən böyük təminatıdır.
