Xəzərin iki sahili: Ortaq köklər və Strateji Tərəfdaşlığın yeni üfüqləri

Lalə Sadıqova

Azərbaycan Respublikası ilə Türkmənistan arasında çoxəsrlik mehriban qonşuluq, ortaq milli-mədəni dəyərlər və soy-kök yaxınlığına əsaslanan münasibətlər müasir dövrdə keyfiyyətcə yeni, dinamik inkişaf mərhələsinə qədəm qoymuşdur. Bakı ilə Aşqabad arasındakı əlaqələr təkcə dostluq və qardaşlıq prinsiplərinə deyil, həm də regional təhlükəsizlik və iqtisadi tərəqqini şərtləndirən ortaq strateji maraqlara söykənir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən çoxvektorlu xarici siyasət kursunda Türk dünyasının birliyi və Mərkəzi Asiya ölkələri ilə inteqrasiya prioritet istiqamət təşkil edir ki, bu xətt çərçivəsində Türkmənistanla əməkdaşlıq xüsusi çəkiyə malikdir.

İki qardaş ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın ən yüksək zirvəsi Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana rəsmi dövlət səfəri və bu səfər zamanı əldə olunmuş tarixi nailiyyətlərdir. Bakıda keçirilən təkbətək və geniştərkibli ali səviyyəli görüşlər, ölkələr arasında qarşılıqlı etimadın və uzunmüddətli əməkdaşlığın sarsılmazlığını növbəti dəfə nümayiş etdirmişdir. Səfər çərçivəsində iki ölkə rəhbərinin imzaladığı Birgə Bəyanat, eləcə də gömrük, idman, səhiyyə və sosial müdafiə sahələrini əhatə edən geniş sənədlər paketi əlaqələrin hüquqi bazasını daha da möhkəmləndirmişdir. Liderlərin mətbuata bəyanatlarında səsləndirdikləri fikirlər Bakı və Aşqabadın qlobal təşəbbüslərdə eyni mövqedən çıxış etdiyini və Trans-Xəzər logistik layihələrində vahid geoiqtisadi arxitektura formalaşdırdığını təsdiqləyir.

Bu strateji tərəfdaşlığın geoiqtisadi təməlini ilk növbədə enerji və nəqliyyat-logistika sahələri təşkil edir. Xəzər dənizindəki "Dostluq" yatağının karbohidrogen resurslarının birgə kəşfiyyatı və işlənməsi barədə tarixi razılaşma ölkələrimizin enerji diplomatiyasındakı ən böyük uğurlarındandır. Səfər zamanı tərəflər arasında dəniz nəqliyyatı sahəsindəki inteqrasiyanın simvolu olaraq transfer edilən gəmilər və infrastruktur koordinasiyası regional tranzit potensialını stimullaşdırır. Şərq-Qərb və "Orta Dəhliz" (Trans-Caspian International Transport Route) multimodal nəqliyyat marşrutlarının tam gücü ilə işləməsində Azərbaycan və Türkmənistan coğrafi cəhətdən həlledici qovşaq rolunu oynayır. Gömrük məlumatlarının qarşılıqlı mübadiləsi və liman infrastrukturunun modernləşdirilməsi Çindən Avropaya uzanan yük axınının sürətlənməsinə xidmət edir.

İki ölkə arasında iqtisadi müstəvidə qurulan bu möhkəm körpü humanitar və səmimi qardaşlıq bağları ilə tamamlanır. Türkmənistanın Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş ərazilərində aparılan genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işlərinə göstərdiyi mənəvi dəstək bunun bariz nümunəsidir. Xalqın ümummilli lideri Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun təşəbbüsü ilə Qarabağın tacı sayılan Şuşa gəzintisi və Füzuli şəhərində İslam mədəniyyətinin incisi olacaq məscid kompleksinin inşası layihəsi, Türkmənistan xalqının Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə və tarixi ədalətin bərpasına verdiyi ali qiymətdir. Səfərin yekununda dövlət başçılarının Füzuli Beynəlxalq Hava Limanından yola salınma mərasimi və azad edilmiş torpaqlarda nümayiş olunan həmrəylik münasibətlərin gələcək inkişaf vektoru barədə aydın ismarıclar verir.

Nəticə etibarilə, ortaq türk kökləri, ortaq tarix və zəngin mədəni irs üzərində ucalan Azərbaycan-Türkmənistan ittifaqı müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində nümunəvi modeldir. Qarşılıqlı Mədəniyyət Günlərinin keçirilməsi, elmi-yaradıcı kollektivlərin müntəzəm səfərləri xalqlarımızın qəlbindəki dostluq hisslərini daim canlı tutur. Bakı və Aşqabad regional sülhün, Xəzər dənizində sabitliyin və qlobal ticarət zəncirinin kəsintisiz fəaliyyətinin əsas təminatçıları qismində gələcəyə doğru inamla addımlayırlar.