Ümumdünya Şəhərsalma Forumu: Davamlı inkişaf və Azərbaycanın strateji baxışı
Ziyafət Tağıyeva
Hövsan Sağlamlıq Mərkəzinin baş həkimi
YAP Suraxanı rayon təşkilatının ƏPT-nin sədri
2026-cı il mayın 18-də Bakı şəhərində keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası yalnız bir tədbir deyil, həm də müasir şəhərlərin necə formalaşmalı olduğuna dair qlobal düşüncə platforması idi. Bu forumda səsləndirilən fikirlər göstərdi ki, şəhər artıq sadəcə yaşayış məkanı deyil — o, insan həyatının keyfiyyətini, sosial münasibətləri və gələcək nəsillərin rifahını müəyyən edən kompleks bir sistemdir. Forumda 182 ölkədən 45 mindən artıq iştirakçının qeydiyyatdan keçməsi tədbirin beynəlxalq əhəmiyyətini bir daha sübut edir. Bu geniş iştirak coğrafiyası şəhərsalma sahəsində qlobal əməkdaşlığın vacibliyini ön plana çıxarır.
Forumda çıxış edən İlham Əliyev Azərbaycanın şəhərsalma sahəsində yanaşmasını təkcə infrastruktur quruculuğu kimi deyil, daha geniş — mədəni, ekoloji və strateji inkişaf modeli kimi təqdim etdi. Bu yanaşma şəhəri yalnız beton və yolların məcmusu kimi deyil, kimlik, tarix və gələcək arasında körpü kimi görür. Müasir dünyada şəhərsalma anlayışı sürətlə dəyişir. Artıq əsas məqsəd daha çox bina tikmək deyil, daha yaşanıla bilən mühit yaratmaqdır. Bu baxımdan Azərbaycanın təcrübəsi maraqlı nümunədir: ölkədə həyata keçirilən layihələrdə tarixi irsin qorunması ilə müasir texnologiyaların tətbiqi arasında balans qorunur. Bu isə şəhərlərə həm ruh, həm də funksionallıq qazandırır.
Xüsusilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrində aparılan yenidənqurma işləri təkcə fiziki bərpa deyil, həm də sosial ədalətin və milli yaddaşın bərpasıdır. Bu proses göstərir ki, şəhərsalma siyasəti yalnız iqtisadi deyil, həm də mənəvi və humanitar məna daşıyır. “Böyük Qayıdış” ideyası insanların öz torpaqlarına geri dönüşünü təmin etməklə yanaşı, yeni nəsil üçün daha dayanıqlı və ağıllı yaşayış mühitinin yaradılmasını hədəfləyir.
Digər mühüm məqam isə ekoloji məsuliyyətdir. Müasir şəhərlər yalnız inkişaf etməməli, eyni zamanda təbiətlə harmoniyada yaşamalıdır. Azərbaycanın bu sahədə atdığı addımlar göstərir ki, gələcəyin şəhərləri “yaşıl texnologiyalar”, enerji səmərəliliyi və ətraf mühitin qorunması prinsipləri üzərində qurulmalıdır. 2026-cı ilin “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edilməsi də təsadüfi deyil. Bu qərar cəmiyyətin diqqətini şəhərlərin necə qurulduğuna yönəltməklə yanaşı, bu prosesdə estetik, funksional və sosial amillərin vəhdətini təşviq edir.
Nəticə olaraq, Ümumdünya Şəhərsalma Forumu bir həqiqəti açıq şəkildə ortaya qoydu: gələcəyin şəhərləri yalnız texnologiya ilə deyil, düşüncə ilə qurulacaq. Azərbaycanın təqdim etdiyi model isə göstərir ki, inkişaf yalnız sürət deyil — o, həm də dərinlik, balans və insan amilinə verilən dəyərdir.
