Tarix Yazılan Şəhərdən Tarixi Bəyannamə
Bəhmən Məmmədov
Hövsan QİƏD üzrə Nümayəndəliyinin baş məsləhətçisi
YAP Suraxanı rayon təşkilatının ƏPT-nin sədr müavini
2021-ci il iyunun 15-də Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı olan Şuşa şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən “Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında” Şuşa Bəyannaməsi imzalanmışdır. Bu sənəd Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin tarixində mühüm hadisə olmaqla yanaşı, regionda sülhün, təhlükəsizliyin və əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə xidmət edən strateji əhəmiyyətli sənəd kimi tarixə düşmüşdür.
Şuşa Bəyannaməsinin məhz Şuşa şəhərində imzalanması xüsusi rəmzi məna daşıyır. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpasından sonra Qarabağın tacı hesab olunan Şuşada belə bir sənədin qəbul edilməsi ölkəmizin qazandığı tarixi Zəfərin siyasi və diplomatik davamı kimi qiymətləndirilir. Bu addım həm də Azərbaycan ilə Türkiyə arasındakı qardaşlıq münasibətlərinin daha da gücləndiyini bütün dünyaya nümayiş etdirmişdir.
Şuşa Bəyannaməsi iki qardaş dövlət arasında münasibətlərin bütün sahələrdə inkişafını nəzərdə tutur. Sənəddə siyasi, iqtisadi, hərbi, müdafiə sənayesi, enerji, nəqliyyat, təhsil, mədəniyyət və humanitar sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi əsas istiqamətlər kimi müəyyən edilmişdir. Bəyannamə iki ölkənin milli maraqlarının qorunması, regional sabitliyin təmin olunması və ortaq hədəflərin həyata keçirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Sənədin ən vacib məqamlarından biri qarşılıqlı təhlükəsizlik məsələləridir. Bəyannaməyə əsasən, tərəflərdən birinin müstəqilliyinə, suverenliyinə və ya ərazi bütövlüyünə qarşı təhdid yarandığı halda, birgə məsləhətləşmələr aparılacaq və zəruri addımlar atılacaqdır. Bu müddəa Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin artıq strateji tərəfdaşlıq mərhələsindən müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldiyini göstərir.
Şuşa Bəyannaməsi nəqliyyat və enerji layihələrinin inkişafı baxımından da böyük əhəmiyyət kəsb edir. Sənəddə regionda kommunikasiya xətlərinin açılması, beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin inkişaf etdirilməsi və iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi kimi məsələlər öz əksini tapmışdır. Bu istiqamətdə həyata keçirilən layihələr yalnız Azərbaycan və Türkiyə üçün deyil, bütövlükdə region ölkələri üçün yeni imkanlar yaradır.
Mədəni və humanitar əməkdaşlıq da Bəyannamənin əsas istiqamətlərindən biridir. İki qardaş xalqın ortaq tarixi, dili, dini və mənəvi dəyərləri bu əməkdaşlığın möhkəm təməlini təşkil edir. Təhsil, elm, gənclər siyasəti və mədəniyyət sahələrində birgə layihələrin həyata keçirilməsi xalqlar arasında əlaqələrin daha da güclənməsinə xidmət edir.
Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin zirvəsi olmaqla yanaşı, gələcək əməkdaşlığın yol xəritəsi hesab edilir. Bu sənəd iki dövlətin “Bir millət, iki dövlət” prinsipinə sadiqliyinin bariz nümunəsidir. Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən söylənilən “Bir millət, iki dövlət” kəlamı bu gün də Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin əsas fəlsəfəsini təşkil edir və Şuşa Bəyannaməsi həmin ideyanın müasir dövrdə ən parlaq təcəssümüdür.
Nəticə etibarilə, Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan və Türkiyə arasında qardaşlıq, dostluq və müttəfiqlik münasibətlərini yeni mərhələyə yüksəldən tarixi sənəddir. Bu Bəyannamə regionda sülhün, sabitliyin və inkişafın təmin olunmasına xidmət etməklə yanaşı, gələcək nəsillər üçün də möhkəm əməkdaşlıq nümunəsi olaraq qalacaqdır. Azərbaycanın və Türkiyənin birliyi bundan sonra da bölgədə təhlükəsizliyin, rifahın və tərəqqinin mühüm təminatlarından biri olacaqdır.
