Ermənistanın Azərbaycana Qarşı Su Terroru Siyasəti: Beynəlxalq Cinayətin Faktları
Ermənistanın 30 ilə yaxın davam edən hərbi təcavüzü təkcə ərazilərin işğalı ilə məhdudlaşmamış, həm də Azərbaycanın mülki əhalisinə və ekosisteminə qarşı yönəlmiş sistemli “su terroru” ilə müşayiət olunmuşdur. Bu siyasət su resurslarından bir silah kimi istifadə edilməsini, transsərhəd çayların qəsdən çirkləndirilməsini və kənd təsərrüfatına ağır zərbə vurulmasını özündə ehtiva edir. İşğal dövründə Ermənistan mühüm strateji əhəmiyyətə malik su qovşaqlarını nəzarətə götürərək, aşağı axarda yaşayan Azərbaycan əhalisini humanitar fəlakətlə üz-üzə qoymuşdur:
Suya ən çox ehtiyac duyulan yay aylarında su anbarlarının qapaqları bağlanaraq əkin sahələri susuz qoyulur, qış aylarında isə suyun qəfil və böyük həcmdə buraxılması ilə süni daşqınlar yaradılaraq infrastruktur məhv edilirdi. Tərtər, Bərdə, Yevlax, Ağcabədi, Goranboy və Tərtər rayonlarında yüz minlərlə hektar məhsuldar torpaq suvarma imkanından məhrum edilmişdi.
Ermənistanın dağ-mədən sənayesi müəssisələrinin (məsələn, Qafan və Qacaran kombinatları) ağır metal tərkibli zəhərli tullantıları heç bir təmizləmə prosesindən keçmədən birbaşa Oxçuçaya axıdılmışdır. Bu çay faktiki olaraq Ermənistan tərəfindən "sənaye kanalizasiyası"na çevrilmişdir. Suyun tərkibində mis, molibden, manqan, dəmir, sink və birmənalı olaraq ağır metalların miqdarı normadan dəfələrlə artıq olmuş, bu da Araz çayının florasını və faunasını məhv etmişdir.
Ermənistanın su terroru bir sıra beynəlxalq konvensiyaların və sənədlərin kobud şəkildə pozulmasıdır. AŞPA-nın 2085 saylı qətnaməsində "Azərbaycanın cəbhəboyu rayonlarının sakinlərinin qəsdən sudan məhrum edilməsi" adlı sənəddə Ermənistanın su ehtiyatlarından siyasi təsir və təzyiq vasitəsi kimi istifadə etməsi mənfi qarşılanmış və bunun humanitar cinayət olduğu vurğulanmışdır.
44 günlük Vətən müharibəsindən sonra Azərbaycan öz su resursları üzərində suverenliyini bərpa etmişdir. Hazırda Suqovuşan və Sərsəng su anbarları yenidən qurulur və Azərbaycanın ümumi suvarma sisteminə inteqrasiya edilir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə "ağıllı su idarəetmə" sistemləri qurulur ki, bu da regionda həm ekoloji tarazlığın, həm də ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsində həlledici rol oynayır.
Ermənistanın onilliklər boyu yürütdüyü su terroru siyasəti təkcə Azərbaycana deyil, bütün bölgənin ekoloji təhlükəsizliyinə qarşı yönəlmiş cinayətdir. Azərbaycan dövləti hazırda bu terrorun fəsadlarını aradan qaldırır və su diplomatiyası vasitəsilə beynəlxalq səviyyədə hüquqi məsuliyyət məsələsini gündəmdə saxlayır.
