Davamlı və dayanıqlı inkişaf mərkəzi kimi Naxçıvanın yeni dövrü
Əsmər Qasımova
YAP Suraxanı rayon təşkilatının fəal üzvü
Suraxanı rayonu, 285 nömrəli tam orta məktəbin əməkdaşı
Azərbaycanın geostrateji xəritəsində yeni bir inkişaf mərhələsi – nəqliyyat, enerji və idarəetmə mexanizmlərinin vəhdətindən doğan keyfiyyətcə yeni bir geosiyasi və iqtisadi reallıq formalaşır. Bu reallığın mərkəzində isə dayanıqlı inkişaf xətti, yaşıl enerji potensialı və modern idarəetmə arxitekturası ilə yenidən doğulan Naxçıvan Muxtar Respublikası dayanır. Ölkə rəhbərliyinin müəyyənləşdirdiyi strateji hədəflər bu qədim diyarın təkcə daxili imkanlarını hərəkətə keçirmir, həm də bütövlükdə Cənubi Qafqazın nəqliyyat-logistika və enerji təhlükəsizliyi memarlığına fundamental töhfə verir.
Regional kommunikasiyaların bərpası prosesi sadəcə coğrafi məsafələrin qısaldılması və ya quru yolunun açılması kimi qiymətləndirilə bilməz. Zəngəzur dəhlizi öz mahiyyəti etibarilə nəqliyyat bağlantısını enerji və rəqəmsal infrastrukturla tamamlayan qlobal miqyaslı inteqrasiya layihəsidir. Nəqliyyat xətləri ilə yanaşı, fiber-optik rəqəmsal magistralların və yüksəkgərginlikli enerjiötürücü sistemlərin birgə fəaliyyəti bölgədə dərin qarşılıqlı asılılıq və sağlam əməkdaşlıq mühiti yaradır.
Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, bu enerji bağlantısından zamanla Ermənistanın da faydalanması praktiki imkanlar dairəsindədir. Beləliklə, layihə birtərəfli tranzit xətti deyil, qonşu ölkələri və daha geniş coğrafiyanı əhatə edən regional enerji təhlükəsizliyi mexanizmi kimi təqdim olunur. Bu yanaşma iqtisadi maraqların siyasi divarları üstələməsinə və bütövlükdə Avrasiya məkanında sabitliyin təmin olunmasına xidmət edir.
Naxçıvanın gələcək iqtisadi simasının əsas dayaqlarından biri onun nəhəng yaşıl enerji potensialıdır. Muxtar respublikanın təbii coğrafi üstünlükləri burada Günəş və su elektrik stansiyalarının yaradılmasına, generasiya imkanlarının miqyasının genişləndirilməsinə və qabaqcıl enerji saxlanc sistemlərinin qurulmasına geniş yol açır.
Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, Naxçıvanda təkcə daxili tələbatı ödənişsiz və ekoloji təmiz resurslarla təmin etmək deyil, həm də Günəş enerjisi istehsalını mərhələli şəkildə ən azı 500 meqavat, potensial olaraq isə daha yüksək həddə çatdırmaq hədəfi qoyulub. Bu güc gələcəkdə daxili tələbatdan artıq həcmdə yaşıl elektrik enerjisinin xarici bazarlara ixracına zəmin yaradır. Naxçıvan bu mənada Azərbaycanın yaşıl enerji strategiyasının öncül poliqonlarından birinə çevrilir.
Naxçıvanın inkişaf dinamikası ölkənin digər azad edilmiş ərazilərindən təcrid olunmuş şəkildə deyil, əksinə, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla vahid inkişaf konsepsiyası çərçivəsində nəzərdən keçirilir. Bu coğrafi məkanların tarixi, iqtisadi və mədəni bağlılığı sinnerji effekti yaradaraq bütöv bir inkişaf xəttinin cızılmasını zəruri edir.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda uğurla sınaqdan keçirilən yeni idarəetmə modelinin və Prezidentin səlahiyyətli nümayəndəliyi institutunun Naxçıvanda da tətbiqi bu strateji baxışın praktiki təzahürüdür. Yeni model muxtar respublikanın konstitusion statusunu qorumaqla yanaşı, mərkəzi icra hakimiyyəti ilə yerli strukturlar arasında operativ koordinasiyanı gücləndirir. İdarəetmənin keyfiyyəti isə real nəticələrlə – su ehtiyatlarından səmərəli istifadə, içməli su təminatının optimallaşdırılması və mühüm dövlət proqramlarının (məsələn, su ehtiyatlarının idarə olunmasına dair 2026–2030-cu illər Tədbirlər Planının) qüsursuz icrası ilə ölçülür. Bu mexanizm həm də peşəkar, məsuliyyətli, çevik və nəticəyönümlü kadr siyasətinin paralel aparılmasına təkan verir.
İdarəetmə və enerji islahatları sosial həyatın hər sahəsini əhatə edən intensiv infrastruktur layihələri ilə dəstəklənir. Naxçıvanda yolların tikintisi və əsaslı təmiri, şəhərdaxili nəqliyyat şəbəkəsinin tam yenilənməsi, xüsusilə də 217 ədəd müasir rayonlararası avtobusun xəttə buraxılması əhalinin hərəkətliliyini və rahatlığını təmin edir.
Bununla paralel olaraq, yeni mehmanxanaların inşası, turizm infrastrukturunun şaxələndirilməsi və şəhərin müasir tələblərə cavab verən Baş planının hazırlanması muxtar respublikanın həm yaşayış, həm də biznes və turizm baxımından cəlbediciliyini dəfələrlə artırır. Bu təşəbbüslər bir-birindən ayrı layihələr deyil, Naxçıvanı dayanıqlı və rəqabətqabiliyyətli regiona çevirən ümumi strateji mənzərənin ayrılmaz parçalarıdır.
Prezident cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Naxçıvanda reallaşdırılan dərin struktur, kadr, iqtisadi və infrastruktur islahatları bu regionun gələcəyini tamamilə dəyişir. Azərbaycanın ümumi inkişaf strategiyasında xüsusi çəkiyə malik olan Naxçıvan Muxtar Respublikası yaxın perspektivdə təkcə ölkədaxili qovşaq deyil, həm də regional miqyasda nəqliyyat, yaşıl enerji və iqtisadi əməkdaşlığın mühüm mərkəzlərindən birinə çevrilməkdədir.
