Azadlıq Mübarizəsindən Suverenliyin Tam Bərpasına Gedən Yolun İlk Addımı

Azərbaycanın müasir tarixi qəhrəmanlıq, fədakarlıq və milli dirçəlişin vəhdətindən ibarətdir. Bu tarixin ən həlledici və qanlı səhifələrindən biri olan 20 Yanvar hadisələri xalqımızın azadlıq eşqinin sarsılmazlığını bütün dünyaya nümayiş etdirdi. 1990-cı ilin soyuq yanvar gecəsində tökülən qanlar Azərbaycanın müstəqilliyinə gedən yolu işıqlandırdı. Bu gün suverenliyini tam bərpa etmiş, bayrağı bütün ərazilərində dalğalanan qüdrətli Azərbaycan dövləti həmin şəhidlərin ən böyük arzusunun reallığa çevrilmiş formasıdır.

1990-cı il yanvar faciəsinə aparan yol 1987-ci ildən — azərbaycanlıların Ermənistandakı tarixi torpaqlarından kütləvi deportasiyasının və Dağlıq Qarabağın Ermənistana birləşdirilməsi cəhdlərinin geniş vüsət aldığı dövrdən başladı. Sovet rəhbərliyi artan gərginliyi ədalətli həll etmək əvəzinə, Azərbaycan xalqının azadlıq səsini boğmaq üçün amansız bir plan hazırladı. "Bakı əməliyyatı" adı altında həyata keçirilən bu hərbi müdaxilə öncədən planlaşdırılmış insanlıq əleyhinə cinayət idi. Şəhərə yeridilən 66 minlik qoşun kontingentinin tərkibində xüsusi olaraq səfərbər edilmiş erməni əsgər və zabitlərinin olması bu aksiyanın qəddarlıq dərəcəsini daha da artırırdı. 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə fövqəladə vəziyyət elan olunmadan dinc əhaliyə qarşı ağır texnika və silahlardan atəş açıldı. Bu qanlı qırğın nəticəsində 147 nəfər şəhid oldu, yüzlərlə insan yaralandı. Lakin bu dəhşətli terror aktı xalqın iradəsini qıra bilmədi, əksinə, milli azadlıq hərəkatını dönməz bir yola çıxardı.

20 Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqı üçün sadəcə bir hüzn günü deyil, həm də milli kimliyin formalaşması prosesidir. Faciədən sonra xalq öz gələcəyini yalnız müstəqil Azərbaycanda görməyə başladı. Bu mürəkkəb dövrdə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin göstərdiyi qətiyyət xalqın ruhunu yenidən dirçəltdi. Faciənin ertəsi günü Moskvadakı Azərbaycan nümayəndəliyinə gələrək Kremlin cinayətkar siyasətini ifşa edən Lider, xalqın namusunu və şərəfini qorumaq üçün özünü təhlükəyə atdı.

Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə 1994-cü ildə Milli Məclis səviyyəsində faciəyə ilk rəsmi siyasi-hüquqi qiymət verildi. Bu, şəhidlərin xatirəsinə dövlət səviyyəsində göstərilən ən böyük ehtiramın başlanğıcı idi. Şəhidlər Xiyabanında "Əbədi məşəl" abidə kompleksinin ucaldılması və "20 Yanvar şəhidi" fəxri adının təsis edilməsi milli yaddaşın qorunması istiqamətində atılan strateji addımlar oldu. Müstəqil Azərbaycan dövləti hər zaman şəhid ailələrinin və 20 Yanvar əlillərinin yanında olmuşdur. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən sosial islahatlar bu kateqoriyadan olan vətəndaşların rifahını əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırıb. 2025-ci ilədək icra olunan ardıcıl sosial paketlər nəticəsində 20 Yanvar şəhidlərinin ailə üzvləri üçün Prezident təqaüdü 700 manata çatdırılıb. Həmçinin, sağlamlığını itirmiş şəxslərə ödənilən müavinətlər və onlara göstərilən tibbi-reabilitasiya xidmətləri dövlətin humanitar siyasətinin əsas sütunlarını təşkil edir.

Dövlət tərəfindən şəhid ailələrinə təqdim olunan mənzillər və avtomobillər xalqın qəhrəman övladlarına olan tükənməz minnətdarlığının ifadəsidir. Bu qayğı təkcə maddi dəstək deyil, həm də milli birliyin və dövlət-vətəndaş həmrəyliyinin simvoludur. 20 Yanvar şəhidləri Azərbaycanın müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü arzusu ilə canlarından keçmişdilər. Onların tökdüyü qan hədər getmədi. 30 ilə yaxın davam edən işğal dövründə xalqımız heç vaxt ümidini itirmədi və öz qisasını almaq üçün hazırlaşdı.

Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan tarixi qələbə və 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycanın suverenliyi bütün ölkə ərazisində tam bərpa olundu. Xankəndidə, Şuşada, Xocalıda və digər azad edilmiş torpaqlarımızda Azərbaycanın üçrəngli bayrağının dalğalanması 20 Yanvar şəhidlərinin də ruhunu şad etdi. Bu gün biz qürurla deyə bilərik ki, 1990-cı ilin yanvarında azadlıq üçün tankların qarşısına çıxan insanların mübarizəsi tam qələbə ilə nəticələnib. Azərbaycan artıq öz ərazi bütövlüyünü təmin etmiş, Cənubi Qafqazın lider dövlətinə çevrilmişdir. Şəhidlərin qanı ilə yoğrulmuş bu torpaqlar indi sülh, yenidənqurma və inkişaf dövrünü yaşayır.

Azadlıq mübarizəsindən suverenliyin tam bərpasına qədər keçən bu şərəfli yol Azərbaycan xalqının əyilməz iradəsinin sübutudur. 20 Yanvar hadisələri bizim həm kədərimiz, həm də qürurumuzdur. Hər il yanvarın 20-də Şəhidlər Xiyabanına axışan minlərlə insan təkcə hüznü deyil, həm də qələbə sevincini və şəhidlərin ruhuna sadiqliyini ifadə edir. Şəhidlərin şad olan ruhu indi azad və bütöv Azərbaycana yuxarıdan baxır. Onların xatirəsi qəlbimizdə əbədi yaşayacaq, qurduqları müstəqil dövlət isə sonsuzadək var olacaqdır.