Azərbaycan və Türkiyə arasında çoxəsrlik qardaşlıq və strateji tərəfdaşlıq münasibətləri

Şuşa Bəyannaməsi, Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasındakı çoxəsrlik qardaşlıq və strateji tərəfdaşlıq münasibətlərini rəsmi olaraq müttəfiqlik səviyyəsinə ucaldan tarixi və fundamental bir sənəddir. Bu tarixi müqavilə, on beş iyun iki min iyirmi birinci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı olan qədim Şuşa şəhərində imzalanmışdır. İki qardaş ölkə arasında sarsılmaz bağlara əsaslanan bu sənəd regional sabitliyin yaradılmasında və Cənubi Qafqazda təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsində çox böyük geosiyasi əhəmiyyətə malikdir. Tarixi varislik baxımından yanaşdıqda, hələ min doqquz yüz iyirmi birinci il oktyabrın on üçündə bağlanmış Qars müqaviləsi dövlətlər arasında hüquqi və siyasi təməlin əsasını qoymuşdusa, Şuşa Bəyannaməsi həmin tarixi təməlin iyirmi birinci əsrin reallıqlarına uyğun olaraq inkişaf etdirilməsi və strateji davamı kimi qiymətləndirilir.

Çoxşaxəli xarakter daşıyan bu bəyannamə siyasi, iqtisadi, hərbi, nəqliyyat, təhsil, mədəniyyət, həmçinin media və diaspor sahələrində əməkdaşlığın maksimum dərəcədə gücləndirilməsini nəzərdə tutur. Siyasi əməkdaşlıq çərçivəsində hər iki dövlətin müstəqilliyi, suverenliyi, ərazi bütövlüyü və sərhədlərinin toxunulmazlığı qarşılıqlı surətdə qorunur, həmçinin regional və beynəlxalq xarici siyasət məsələlərində koordinasiyalı addımların atılması, birgə məsləhətləşmələrin aparılması öhdəliyi rəsmiləşdirilir. Sənədin ən mühüm bəndlərindən biri olan hərbi müttəfiqlik, üçüncü bir dövlət tərəfindən tərəflərdən birinin müstəqilliyinə və ya ərazi bütövlüyünə təhdid və ya təcavüz yarandığı təqdirdə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının nizamnaməsinə uyğun olaraq bir-birinə dərhal zəruri hərbi yardımın göstərilməsini təsbit edir. Bu çərçivədə Silahlı Qüvvələrin müasir tələblərə uyğun olaraq yenidən qurulması, birgə ordu quruculuğu və komandanlıq strukturlarının inkişafı sahəsində ardıcıl addımlar atılır.

İqtisadi tərəfdaşlıq isə sahibkarlığın, sənayenin, kənd təsərrüfatının inkişafını və digər mühüm sahələrdə müştərək layihələrin həyata keçirilməsini birbaşa dəstəkləyir. Eyni zamanda iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsini artırmaq üçün gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi, azad ticarət imkanlarının genişləndirilməsi və yeni logistik dəhlizlərin yaradılması da sənəddə xüsusi yer tutur. Bəyannamədə nəqliyyat və enerji sahəsində əməkdaşlığa, xüsusilə də Zəngəzur dəhlizinin açılmasının regional əhəmiyyətinə və onun Şərq-Qərb nəqliyyat xəttinin mühüm halqası olmasına geniş diqqət yetirilir. Dünyanın energy xəritəsini dəyişən neft və qaz layihələri üzrə strateji tərəfdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi hər iki ölkənin qlobal enerji təhlükəsizliyindəki aparıcı rolunu gücləndirir.

Bunlarla yanaşı, Şuşa Bəyannaməsi beynəlxalq müstəvidə ortaq maraqların qorunması məqsədilə Azərbaycan və türk diasporlarının fəaliyyətinin əlaqələndirilməsini, habelə dezinformasiyalara qarşı birgə mübarizə aparmaq üçün Türkiyə-Azərbaycan Ortaq Media Platformasının imkanlarından səmərəli istifadə olunmasını hədəfləyir. İki ölkə münasibətlərinin ən yüksək mərhələsi olan Şuşa Bəyannaməsi, regional təhlükəsizlik arxitekturasını rəsmiləşdirməklə yanaşı, həm də şəhidlərimizin canı, qanı bahasına azad olunan torpaqlarımızda Azərbaycanın tam suverenliyinin, tarixi zəfərinin və əbədi qardaşlığının beynəlxalq səviyyədə ən böyük hüquqi, mənəvi simvoludur.