Dilimiz – Varlıq Pasportumuz, İstiqlal Rəmzimiz

Dünyada hər bir xalqın mövcudluğunu, onun keçmişini gələcəyinə bağlayan qızıl bir körpü var: Ana dili. Dil sadəcə ünsiyyət vasitəsi deyil; o, bir millətin yaddaşı, mədəniyyəti, mənəviyyatı və ən əsası, varlıq pasportudur. Bu mənada, minilliklərin sınağından keçib gələn Azərbaycan dili xalqımızın qan yaddaşını bu günə daşıyan ən böyük sərvətimizdir. Hər il avqustun 1-də ölkəmizdə böyük qürurla qeyd olunan Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü sadəcə təqvimdəki bir tarix deyil. Bu gün, millətin öz kökünə, varlığına və istiqlalına olan sonsuz ehtiramının vizit vərəqəsidir.

Azərbaycan dili bu günümüzə asan yollarla gəlib çıxmayıb. Tarix boyu fərqli imperiyaların tərkibində administrativ təzyiqlərə məruz qalan, sıxışdırılan dilimiz, xüsusilə Sovet İttifaqı dövründə unifikasiya və assimilyasiya siyasətinin ağır sınaqları ilə üz-üzə qaldı. Milli dillərin rəsmi dairələrdən uzaqlaşdırıldığı, ana dilində danışmağın sanki bir "əskiklik" kimi təqdim olunmağa çalışıldığı o mürəkkəb şəraitdə milli kimliyi qorumaq böyük bir cəsarət ordusu tələb edirdi.

Məhz belə bir tarixi kəsikdə – 1978-ci ildə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin göstərdiyi siyasi qətiyyət Azərbaycan dilinin taleyini dəyişdi. Totalitar rejimin diktəsinə rəğmən, Azərbaycan SSR Konstitusiyasına “Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının dövlət dili Azərbaycan dilidir” müddəasının daxil edilməsi sadəcə hüquqi deyil, həm də böyük bir milli oyanış hadisəsi idi. Bu addım, illər sonra qazanacağımız müstəqilliyin dil sütunlarını hələ o vaxtdan quran uzaqgörən bir strategiya idi.

Müstəqilliyimizin bərpasından sonra dilimizin hüquqi statusu özünün ən ali məqamına yüksəldi. 1995-ci ildə xalqın iradəsi ilə qəbul edilən Konstitusiyanın 21-ci maddəsi Azərbaycan dilini dövlətin rəsmi dili olmaqla yanaşı, həm də toxunulmaz bir rəmzə çevirdi. 2002-ci ildə qəbul edilən “Azərbaycan Respublikasında dövlət dili haqqında” Qanun isə bu ali statusun tətbiqi və inkişafı üçün möhkəm hüquqi zəmin yaratdı. Bu gün Azərbaycan dili beynəlxalq kürsülərdən ucalan, diplomatiya dili, elm dili və mədəniyyət dilidir.

Bir köşə yazarı və bu millətin bir fərdi olaraq vurğulamalıyam ki, dilin qorunması təkcə qanunların deyil, hər birimizin vətəndaşlıq borcudur. Dil yaşayırsa, millət yaşayır. Onu qorumaq, yad təsirlərdən təmiz saxlamaq və gələcək nəsillərə saf şəkildə ötürmək bizim bu günümüzün ən vacib missiyasıdır.

Avqustun 1-i sadəcə bayram deyil; o, həm də dilimizə olan sevgimizi, məsuliyyətimizi və milli qürurumuzu yenidən təzələdiyimiz bir hesabat günüdür. Dilimiz müstəqilliyimiz qədər uca və toxunulmazdır!