Azərbaycan-Qırğızıstan Strateji Tərəfdaşlığı: Müttəfiqlik Münasibətləri və Yeni Geosiyasi Reallıqlar
Sevinc Səlimova
YAP Suraxanı rayon təşkilatının fəal üzvü
Suraxanı rayonu, 285 nömrəli tam orta məktəbin əməkdaşı
Müasir dövrdə qlobal geosiyasi landşaft sürətlə dəyişir. Beynəlxalq münasibətlər sisteminin yenidən formalaşdığı, yeni iqtisadi və nəqliyyat dəhlizlərinin yarandığı bir şəraitdə Türk dövlətləri arasındakı inteqrasiya prosesləri keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyub. Bu dinamik kontekstdə Azərbaycan Respublikası ilə Qırğız Respublikası arasında ikitərəfli münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq və müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlməsi regional təhlükəsizlik və əməkdaşlıq baxımından müstəsna əhəmiyyət kəsb edir.
Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana reallaşan dövlət səfərləri və mətbuata bəyanatlarında səsləndirdiyi fikirlər iki ölkə arasındakı əlaqələrin dərinliyini, qarşılıqlı etimadı və gələcək hədəfləri əyani şəkildə nümayiş etdirir.
Müttəfiqlik münasibətləri tərəflər üçün sadəcə diplomatik uğur deyil, həm də çox böyük siyasi və tarihi məsuliyyət deməkdir. Hər iki dövlət başçısının nümayiş etdirdiyi güclü siyasi iradə Bakı və Bişkek xəttini daha da sarsılmaz edir. Bu gün Azərbaycan və Qırğızıstan beynəlxalq platformalarda, iqtisadi-ticari sahədə və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsində "bir-pəncərə" prinsipi ilə bir-birlərini dəstəkləməkdədirlər.
Səfərlər çərçivəsində imzalanan geniş sənədlər zərfi qarşılıqlı fəaliyyətin demək olar ki, bütün sferalarını əhatə edir. Əldə olunan razılaşmaların uğurlu və vaxtında icrası təkcə iki ölkənin maraqlarına xidmət etmir, həm də bütövlükdə regional sabitliyə mühüm töhfə verir.
İki ölkə arasında siyasi dialoqun yüksək səviyyəsi iqtisadi müstəvidə də praktiki nəticələrlə müşayiət olunur. Əməkdaşlığın keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçməsinin ən bariz nümunəsi Azərbaycan-Qırğız İnvestisiya Fondunun büdcəsinin iki dəfə artırılaraq 200 milyon dollara çatdırılmasıdır.
Bu irihəcmli maliyyə resursu birbaşa olaraq aşağıdakı strateji hədəflərə yönəldilir:
- Qırğızıstanda birgə istehsalat layihələrinin genişləndirilməsi,
- Yeni iş yerlərinin açılması və sosial rifahın yüksəldilməsi,
- Hər iki ölkənin iqtisadi və sənaye potensialının möhkəmləndirilməsi.
İqtisadi tərəfdaşlıq və xalqlararası qardaşlıq bağları təkcə rəsmi rəqəmlərlə deyil, həm də real infrastruktur layihələri ilə ölçülür. Qırğızıstanın füsunkar təbiəti ilə seçilən İssık-Kul gölünün sahilində Azərbaycan dövlətinin vəsaiti ilə inşa edilən beşulduzlu “Bakı” mehmanxanası bu qardaşlığın praktiki təzahürüdür. Bu layihə regionun turizm potensialını artırmaqla yanaşı, Azərbaycanın Mərkəzi Asiyada iqtisadi mövcudluğunu və investisiya fəallığını göstərən rəmzi bir addımdır.
Azərbaycan və Qırğızıstanın formalaşdırdığı bu yeni ittifaq modeli, Türk Dövlətləri Təşkilatının gücləndiyi bir dövrdə regionda yeni reallıqlar diktə edir. Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizlərinin (Orta Dəhliz) aktivləşdiyi indiki məqamda, Bakı və Bişkek strateji coğrafi üstünlüklərini birləşdirərək qlobal iqtisadiyyatda mühüm tranzit və logistika qovşağına çevrilirlər. Görünən odur ki, sarsılmaz təməllər üzərində qurulan bu tərəfdaşlıq gələcəkdə hər iki xalqın və regionun rifahını təmin edən ən etibarlı sütunlardan biri olmaqda davam edəcəkdir.
